Ahilles tendonunyň ýyrtylmagy üçin dikeldiş täliminiň umumy prosesi, dikeldişiň esasy şerti: ilki howpsuzlyk, öz propriosepsiýasyna laýyklykda dikeldiş maşklary.
Operasiýadan soňky birinji tapgyr
...
Gorag we sagalma döwri (1-6 hepde).
Üns berilmeli meseleler: 1. Ahil tendonynyň passiw dartylmagyndan gaça duruň; 2. Aktiw dyz 90° burçda bükülmeli we topuk dorsifleksiýasy neýtral ýagdaýda (0°) çäklendirilmeli; 3. Gyzgyn kompreslerden gaça duruň; 4. Uzak wagtlap sallanmagyň öňüni alyň.
Operasiýadan soňky ilkinji döwürde bogunlaryň irki hereketliligi we goragly agram götermek iň möhüm mazmundyr. Sebäbi agram götermek we bogunlaryň hereketliligi Ahilles tendonunyň sagalmagyna we güýjüne ýardam edýär we hereketsizligiň ýaramaz täsirleriniň (meselem, myşsalaryň ýogalmagy, bogunlaryň gatylygy, degeneratiw artrit, bitişme emele gelmegi we çuňňur beýni trombunyň) öňüni alyp biler.
Pasientlere birnäçe işjeň hereketleri ýerine ýetirmek tabşyryldybogungündelik hereketler, şol sanda topuk dorsifleksiýasy, plantar fleksiýasy, warus we walgus. Aktiw topuk dorsifleksiýasy dyz bükülmesiniň 90°-da 0° bilen çäklendirilmelidir. Sagalýan Ahilles tendonynyň aşa dartylmagyndan ýa-da ýyrtylmagyndan goramak üçin passiw bogun hereketinden we dartylmagyndan gaça durmaly.
Näsag agramy doly götermäge bölekleýin başlanda, bu wagtda hereketsiz welosiped maşklaryny girizip bolýar. Näsaga welosiped sürýän wagty öň aýagyň ýerine aýagyň arka tarapyny ulanmagy görkezmeli. Ýarany owkalamak we bogunlaryň ýeňil hereketi sagalmaga ýardam edip, bogunlaryň ýapyşmagynyň we gatylygynyň öňüni alyp biler.
Sowuk terapiýa we zeper ýeten agzany galdyrmak agyryny we ödemiň öňüni alyp biler. Näsaglara zeper ýeten agzany günüň dowamynda mümkin boldugyça galdyrmak we agramy uzak wagtlap saklamakdan gaça durmak barada görkezme berilmelidir. Şeýle hem, näsaga her gezek 20 minutlap birnäçe gezek buz paketlerini goýmak maslahat berlip bilner.
Proksimal kalça we dyz bogunlarynyň maşklary progressiw garşylyk maşklaryny öz içine almalydyr. Açyk zynjyrly maşklar we izotoniki enjamlar agram götermekde çäkli bolan näsaglar tarapyndan ulanylyp bilner.
Bejeriş çäreleri: Lukmanyň ýolbaşçylygynda goltuk taýajygyny ýa-da hasasyny ulananyňyzda, çarhy bolan berk botinkalaryň aşagynda yzygiderli agram göteriji geýiň; bilek dorsifleksiýasyny/plantar fleksiýasyny/varus/valgusyny işjeň ulanyň; massaž tygyny ulanyň; bogunlary boşadyň; proksimal myşsalaryň güýjüni güýçlendirmek maşklary; fiziki terapiýa; sowuk terapiýa.
0-2-nji hepdeler: Gysga aýak üçin daýanjyň hereketsizleşdirilmegi, topugyň bitarap ýagdaýda saklanmagy; çydamly bolsa, baldak bilen agramyň bir bölegini götermek; buz + ýerli kompressiýa/impuls magnit terapiýasy; dyz bükülmesi we topugyň goragy Aktiw plantar bükülmesi, warus, walgus; garşylykly kwadriseps, ýalpyldawuk myşsalar, kalça abduksiýasy türgenleşigi.
3 hepde: Gysga aýaklary goldamak hereketsiz, topuk bitarap ýagdaýda. Taýaklar bilen progressiw bölekleýin agram göterip ýöremek; işjeň +- topuk plantar bükülmesi/aýak warusy, aýak walgus türgenleşigi (+- deňagramlylyk tagtasy türgenleşigi); Bitarap ýagdaýda kiçi topuk bogunlarynyň hereketlerini (intertarsal, subtalar, tibiotallar) çaltlaşdyrýar; kwadriseps, ýalpyldawuk we kalça abduksiýa türgenleşigine garşylyk görkezýär.
4 hepde: Aktiw topuk dorsifleksiýa türgenleşigi; rezin elastik şnurlar bilen garşylykly aktiw plantar fleksiýa, warus we öwrüm; bölekleýin agram göteriji ýöreýiş türgenleşigi - izokinetik pes garşylyk türgenleşigi (>30 gradus/sek); ýokary oturyp pes garşylykly daban dikeldiş trenažýor türgenleşigi.
5 hepde: Bilek dabanyny aýyryň, käbir näsaglar açyk howada türgenleşip bilerler; iki aýakly baldyry götermek türgenleşigi; agramly ýöreýişiň bölekleýin türgenleşigi - izokinetik orta derejeli garşylyk türgenleşigi (sekuntda 20-30 gradus); pes oturgyçly daban bilen dikeldiş trenažýory türgenleşigi; Drift türgenleşigi (sagaldyş döwründe gorag).
6 hepde: Ähli hassalar breketleri aýyrdylar we açyk howada tekiz ýerde ýöremek maşklaryny ýerine ýetirdiler; oturan ýagdaýda adaty Ahilles tendonyny uzaltmak maşklaryny ýerine ýetirdiler; iki toparda pes garşylykly (passiw) aýlawly myşsa güýjüniň maşklary (varus garşylygy, walgus garşylygy); bir aýak bilen deňagramlylyk maşklary (sagdyn tarap --- täsirlenen tarap ýuwaş-ýuwaşdan geçýär); ýöremek boýunça ýöreýiş seljermesi.
Ösüş şertleri: agyry we ödem gözegçilikde saklanýar; agram götermek lukmanyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylyp bilner; bilek dorsifleksiýasy neýtral ýagdaýa ýetýär; aşaky aýaklaryň proksimal myşsalarynyň güýji 5/5 derejä ýetýär.
Operasiýadan soňky ikinji tapgyr
...
Ikinji tapgyrda agramyň göteriliş derejesinde, täsirlenen agzanyň ROM-ynyň artmagynda we myşsa güýjüniň ýokarlanmagynda aýdyň üýtgeşmeler boldy.
Esasy maksat: Adaty ýöreýiş we basgançaklara çykmak üçin ýeterlik funksional hereket diapazonyny dikeltmek. Bilegiň dorsifleksiýasyny, warus we walgus güýjüni 5/5 derejä kadaly derejä getirmek. Adaty ýöreýişe gaýdyp gelmek.
Bejeriş çäreleri:
Gorag astynda, ol agram götermekden doly agram götermek üçin ýöremeklige çydap bilýär we agyry bolmadyk mahaly baldaklary çykaryp bilýär; suwasty ylgaw ýodasy ulgamynda ýöremek; aýakgap içinde daban ýassygy kadaly ýöremegi dikeltmäge kömek edýär; bilek dorsifleksiýasyny/plantar fleksiýasyny/warus/valgus maşklaryny işjeň ýerine ýetirmek; proprioseptiw maşklary; izometrik / izotonik güýç maşklary: bilek inwersiýasyny/walgusyny ýerine ýetirmek.
Propriosepsiýanyň, newromuskulýaryň we deňagramlylygyň dikeldilmegine ýardam bermek üçin irki nerw-myşsa we bogun hereketleriniň diapazony boýunça maşklar. Güýç we deňagramlylyk dikeldilende, maşk görnüşi hem aşaky aýaklardan birtaraplaýyn aşaky aýaklara geçýär. Çatyk massažy, fizioterapiýa we kiçi bogun mobilizasiýa zerur bolanda dowam etdirilmelidir.
7-8 hepde: Hassa ilki bilen zeper ýeten agzanyň agramyny doly götermek üçin baldaklaryň goragynyň aşagynda korset dakynmaly, soňra baldaklardan dynmaly we agramy doly götermek üçin aýakgap geýmeli. Aýak korsetinden aýakgaba geçiş döwründe aýakgaba daban üçin ýumşaklyk goýup bolýar.
Daban ýastygynyň beýikligi bogun hereketiniň gerimi artdygyça pese gaçmaly. Näsagyň ýöreýşi kadaly ýagdaýa gelende, daban ýastygyndan ýüz öwürmek bolar.
Adaty ýöreýiş, ogurlanmazdan ýöremek üçin zerur şertdir. Bilek pompalaryna plantar bükülme we dorsi uzaldylma girýär. Dorsifleksiýa barmaklaryň mümkin boldugyça berk yza çekilmegini, ýagny aýagyň iň soňky ýagdaýa gaýdyp gelmegini aňladýar;
Bu tapgyrda ýeňil inwersiýa we inwersiýa izometrik myşsa güýji maşklaryna başlap bolýar, soňraky tapgyrda bolsa rezin lentalar ulanylyp bilner. Köp okly enjamda topugyňyz bilen harplaryň şekilini çyzyp, myşsa güýjüni artdyryň. Hereketiň ýeterlik diapazony gazanylanda.
Baldyryň plantar bükülmeginiň iki esasy myşsasyny türgenleşdirmäge başlap bilersiňiz. Dyzy 90°-a çenli bükmek bilen plantar bükülme garşylyk maşklaryny operasiýadan 6 hepde soň başlap bolýar. Dyzy uzadylan plantar bükülme garşylyk maşklaryny 8-nji hepdeden başlap bolýar.
Bu tapgyrda plantar bükülişini dyz uzadylan pedal enjamy we aýak büküliş enjamy arkaly hem türgenleşdirip bolýar. Bu wagtda welosipedde hereket edýän berk maşk öň aýak bilen ýerine ýetirilmeli we mukdary kem-kemden artdyrylmaly. Trening ýodasynda yza ýöremek eksentrik plantar bükülişiniň gözegçiligini güýçlendirýär. Bu näsaglar köplenç yza ýöremegi has amatly hasaplaýarlar, sebäbi bu başlangyç zerurlygy azaldýar. Öňe ädim maşklaryny hem girizmek mümkin. Basgançaklaryň beýikligini kem-kemden ýokarlandyryp bolýar.
Bileği goramak bilen mikro-çömelme (Ahilles tendony çydap boljak agyry şertinde uzaldylýar); ortaça garşylykly (passiw) aýlawly myşsa türgenleşiginiň üç topary (varus garşylyk, walgus garşylyk); Aýak barmaklaryny galdyrmak (ýokary garşylykly soleus türgenleşigi); oturan ýagdaýda dyzlary göni galdyrmak (ýokary garşylykly gastroknemius türgenleşigi).
Özbaşdak ýöremek türgenleşigini güýçlendirmek üçin beden agramyny deňagramlylyk stwosynda saklaň; baldyry galdyrmak türgenleşigini ýerine ýetiriň +- dik duran ýagdaýda EMG stimulýasiýasyny ýerine ýetiriň; ylgaw ýodasynyň aşagynda ýöremegi täzeden öwretmegi ýerine ýetiriň; öň aýak bilen dikeldiş ylgaw ýodasynda türgenleşigi ýerine ýetiriň (takmynan 15 minut); deňagramlylyk türgenleşigini ýerine ýetiriň (deňagramlylyk tagtasy).
9-12 hepde: aýak üstünde durmak bilen baldagyň trisepslerini giňeltmek boýunça türgenleşik; aýak üstünde durmak bilen baldagyň göterilmegine garşylyk görkezmek boýunça türgenleşik (aýak barmaklary ýere degýär, zerur bolsa, elektrik myşsalaryny höweslendirmek goşulyp bilner); aýaklaryň öň tarapyny dikeltmek boýunça ylgaw ýodasynda çydamlylyk türgenleşigi (takmynan 30 minut); aýak götermek, ýere düşmek bilen ýöremek türgenleşigi, her ädim 12 dýuým aralykda, konsentrik we eksentrik gözegçilik bilen; öňe ýokary ýöremek, aşak düşmek bilen yzyna ýöremek; batutda deňagramlylyk türgenleşigi.
Reabilitasiýadan soňky
...
16-njy hepde: Çeýelik türgenleşigi (Taý Çi); ylgaw maksatnamasynyň başlangyjy; köp nokatly izometrik türgenleşik.
6 aý: Aşakky aýaklaryň deňeşdirilmegi; izokinetiki maşk synagy; ýöreýiş analiziniň öwrenilmegi; bir aýakly baldyry 30 sekuntlap galdyrmak.
Siçuan CAH
WhatsApp / Wechat: +8615682071283
Email: liuyaoyao@medtechcah.com
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 25-nji noýabry
