ACL bud süňküniňizi baldyr süňküňize baglaýar we dyzyňyzyň durnuklylygyny saklamaga kömek edýär. Eger ACL ýyrtylan ýa-da burkulan bolsaňyz, ACL rekonstruksiýasy zeper ýeten baglaýjyny transplant bilen çalşyp biler. Bu dyzyňyzyň başga bir böleginden çalşyrylýan tendondyr. Adatça, ol açar deşigi arkaly amala aşyrylýar. Bu, hirurgyňyzyň operasiýany has uly kesik etmegiň ýerine, deriňizdäki kiçijik deşikler arkaly amala aşyrjakdygyny aňladýar.
ACL şikesi bolanlaryň hemmesiniň operasiýa zerurlygy ýok. Ýöne lukmanyňyz aşakdaky ýagdaýlarda operasiýa maslahat bermegi mümkin:
siz köp üýtgeşiklikleri öz içine alýan sport görnüşleri bilen meşgullanýarsyňyz - mysal üçin, futbol, regbi ýa-da netbol - we siz oňa gaýdyp gelmek isleýärsiňiz
siziň fiziki ýa-da el bilen işleýän işiňiz bar - mysal üçin, siz ýangyn söndüriji ýa-da polisiýa işgäri ýa-da gurluşykda işleýärsiňiz
dyzyňyzyň beýleki bölekleri zeper ýeten we operasiýa arkaly hem dikeldilip bilner
dyzyňyz köp agyry berýär (durnuksyzlyk diýlip atlandyrylýar)
Operasiýanyň töwekgelçilikleri we peýdalary barada oýlanmak we bu barada hirurgyňyz bilen gürleşmek möhümdir. Olar ähli bejeriş usullaryňyzy ara alyp maslahatlaşarlar we size iň gowy netije berjek zadyň nämedigini göz öňünde tutmaga kömek ederler.
1.ACL hirurgiýasynda haýsy gurallar ulanylýar?!
ACL operasiýasynda köp sanly gurallar ulanylýar, mysal üçin ýapyk tendon strippers, gönükdiriji iňňeler, gönükdiriji simler, bud süngüsi üçin armatura, bud burgulary, ACL gönükdiriji, PCL gönükdiriji we ş.m.
2. ACL rekonstruksiýasynyň dikeldiş wagty näçe? ?
ACL rekonstruksiýasyndan doly sagalmak üçin adatça alty aýdan bir ýyla çenli wagt gerek bolýar.
Operasiýadan soňky ilkinji birnäçe günüň dowamynda fizioterapewte ýüz tutarsyňyz. Olar size aýratyn maşklar bilen dikeldiş maksatnamasyny bererler. Bu size dyzyňyzda doly güýji we hereket diapazonyny dikeltmäge kömek eder. Adatça, öňe gitmeli birnäçe maksatlaryňyz bolar. Bu siziň üçin örän aýratyn bolar, ýöne ACL-niň dikeldilmeginiň adaty sagaldyş möhleti şuňa meňzeş bolup biler:
0–2 hepde – aýagyňyza göterip biljek agramyňyzyň mukdaryny artdyrmak
2–6 hepde – agyryny aýyrýan we baldaklary ulanmaýan kadaly ýöremäge başlaýar
6–14 hepde – hereketiň doly gerimi dikeldildi – basgançaklardan ýokary we aşak çykyp bilýär
3–5 aý – agyrysyz ylgamak ýaly hereketleri edip bilýär (ýöne sport bilen meşgullanmakdan gaça durýar)
6–12 aý – sporta gaýdyp gelmek
Sagalmanyň anyk wagtlary adamdan adama üýtgeýär we köp zatlara baglydyr. Bularyň arasynda oýnaýan sportuňyz, şikesiňiziň nähili agyr bolandygy, ulanylan transplantat we sagalma ýagdaýyňyz bar. Fizioterapewt sporta gaýdyp gelmäge taýýardygyňyzy görmek üçin sizden birnäçe barlaglary geçirmegiňizi sorar. Olar siziň gaýdyp gelmäge ruhy taýdan taýýardygyňyzy hem barlamak isleýärler.
Sagalma döwründe siz parasetamol ýaly reseptsiz berilýän agyryny kesiji dermanlary ýa-da ibuprofen ýaly çişmä garşy dermanlary kabul etmegi dowam etdirip bilersiňiz. Dermanyňyz bilen birlikde berilýän hassanyň maglumatlaryny okaň we soraglaryňyz bolsa, maslahat üçin dermanhanaçyňyz bilen gürleşiň. Agyryny we şişmäni azaltmak üçin dyzyňyza buz paketlerini (ýa-da mata bilen örtülen doňdurylan noýbany) hem goýup bilersiňiz. Emma buz deriňize zeper ýetirip biljekdigi üçin deriňize gönüden-göni buz goýmaň.
3. ACL operasiýasy üçin dyzyňyza näme goýýarlar ?
ACL-niň täzeden gurulmagy adatça bir sagatdan üç sagada çenli dowam edýär.
Bu prosedura adatça açar deşikli (artroskopik) hirurgiýa arkaly amala aşyrylýar. Bu, onuň dyzyňyza birnäçe kiçi kesik arkaly girizilen gurallar arkaly amala aşyrylýandygyny aňladýar. Hirurgyňyz dyzyňyzyň içini görmek üçin artroskopy - ujunda çyrasy we kamerasy bolan inçe, çeýe turbany ulanar.
Dyzyňyzyň içini barlandan soň, hirurg transplant hökmünde ulanylmaly bolan tendon bölegini aýyrar. Transplant adatça dyzyňyzyň başga bir böleginden alnan tendon bölegidir, mysal üçin:
● budyňyzyň arka tarapyndaky tendonlar bolan bud muskullaryňyz
● dyz gaplagyňyzy ýerinde saklaýan patellar tendonyňyz
Soňra hirurgyňyz ýokarky baldyr süňküňizden we aşaky bud süňküňizden tunel döreder. Olar transplantaty tunelden geçirip, ony ýerine, adatça wintler ýa-da stepler bilen berkiderler. Hirurgyňyz transplantata ýeterlik dartgynlylygyň bardygyna we dyzyňyzda doly hereket mümkinçiliginiň bardygyna göz ýetirer. Soňra olar kesikleri tikinler ýa-da ýelmeşýän zolaklar bilen ýaparlar.
4. ACL operasiýasyny näçe wagta gijikdirip bilersiňiz ?
Eger siz ýokary derejeli türgen bolmasaňyz, dyzyňyzyň operasiýasyz kadaly ýagdaýa gelmeginiň 5-den 4-si bar. Ýokary derejeli türgenler adatça operasiýasyz gowy netije görkezmeýärler.
Eger dyzyňyz bozulyp dowam etse, ýyrtyk kekirdege duçar bolup bilersiňiz (howp: 100-de 3). Bu geljekde dyzyňyz bilen bagly kynçylyklaryň döremeginiň töwekgelçiligini artdyrýar. Adatça, ýyrtyk kekirdege bölegini aýyrmak ýa-da dikeltmek üçin ýene bir operasiýa gerek bolar.
Eger dyzyňyzda agyry ýa-da şişlik artsa, saglyk toparyňyza ýüz tutuň.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 4-nji dekabry
