Soňky birnäçe onýyllyklaryň dowamynda proksimal humeral döwülmeleriň (PHF) ýüze çykmagy 28% -den gowrak, 65 ýaş we ondan uly ýaşly näsaglarda bolsa hirurgiki operasiýalaryň sany bolsa 10% -den gowrak artdy. Elbetde, süňk dykyzlygynyň peselmegi we ýykylmalaryň sanynyň artmagy gartaşan ilatyň sanynyň artmagynda esasy töwekgelçilik faktorlarydyr. Süýşürilen ýa-da durnuksyz PHF-leri dolandyrmak üçin dürli hirurgiki bejergi usullary bar bolsa-da, gartaşan adamlar üçin iň gowy hirurgiki usul barada ylalaşyk ýok. Burç durnuklaşdyryjy plastinkalaryň işlenip düzülmegi PHF-leri hirurgiki bejergi üçin bejeriş opsiýasyny üpjün etdi, ýöne 40% -e çenli ýokary çylşyrymlaşma derejesini göz öňünde tutmaly. Iň köp habar berilýänleri wintiň ýerinden çykmagy bilen adduksiýa çökmesi we humeral kellesiniň awaskulýar nekrozy (AVN).
Synmagyň anatomik taýdan azaldylmagy, humerus momentiniň dikeldilmegi we wintiň deri astyna takyk berkidilmegi şeýle kynçylyklary azaldyp biler. Osteoporoz sebäpli proksimal humerusyň süňk hiliniň peselmegi sebäpli winti berkitmegi köplenç kyn bolýar. Bu meseläni çözmek üçin, wintiň ujunyň daşyna polimetilmetakrilat (PMMA) süňk sementini ulanmak arkaly süňk hiliniň pes bolan süňk-wint aralygyny berkitmek implantyň berkitme güýjüni ýokarlandyrmagyň täze usulydyr.
Häzirki gözleg 60 ýaşdan uly hassalarda burçly durnuklaşdyryjy plastinkalar we goşmaça wint ujuny güýçlendirmek bilen bejerilen PHF-leriň rentgenografik netijelerini bahalandyrmagy we seljermegi maksat edinýärdi.
Ⅰ.Material we usul
Jemi 49 hassa burç bilen durnuklaşdyrylan örtük we PHF üçin wintler bilen goşmaça sement güýçlendirmeden geçdi we 24 hassa goşulma we çykarylma kriteriýalaryna esaslanyp gözlege goşuldy.
24 PHF-iň hemmesi Sukthankar we Hertel tarapyndan operasiýadan öňki KT skanirlemeleri arkaly girizilen HGLS klassifikasiýa ulgamy arkaly klassifikasiýa edildi. Operasiýadan öňki rentgenografiýalar, şeýle hem operasiýadan soňky ýönekeý rentgenografiýalar bahalandyryldy. Syngyň anatomik taýdan ýeterlik derejede azalmagy, humeral başynyň tuberozlygy gaýtadan azalanda we 5 mm-den az aralyk ýa-da süýşme görkezilende gazanylan hasaplanýar. Adduksiýa deformiýasy humeral başynyň humeral şaftasyna görä 125°-den az egilmegi, walgus deformiýasy bolsa 145°-den ýokary diýlip kesgitlenildi.
Ilkinji wintiň deşilmegi wintiň ujunyň humeral başynyň medullar korteksiniň serhedine deşilmegi hökmünde kesgitlenildi. Ikinji derejeli döwülme süýşmegi, operasiýa wagtyndaky rentgenografiýa bilen deňeşdirilende, gözegçilik rentgenografiýasynda peselen tuberkulýklygyň 5 mm-den gowrak süýşmegi we/ýa-da kelle böleginiň egiliş burçunyň 15°-den gowrak üýtgemegi hökmünde kesgitlenildi.
Ähli operasiýalar deltopektoralis uly usuly arkaly geçirildi. Süňkleriň azaldylmagy we plastinkalaryň ýerleşdirilmegi standart usulda geçirildi. Wint-sement güýçlendirme usulynda wintiň ujuny güýçlendirmek üçin 0,5 ml sement ulanyldy.
Operasiýadan soň egin üçin niýetlenen gol bogujyda 3 hepdelap hereketsizleşdirme geçirildi. Doly hereket diapazonyna (ROM) ýetmek üçin operasiýadan 2 gün soň irki passiw we kömekçi işjeň hereket agyry modulýasiýasy bilen başlandy.
Ⅱ.Netije.
Netijeler: Ortaça ýaşy 77,5 ýaş bolan ýigrimi dört hassa goşuldy (aralygy 62-96 ýaş). Ýigrimi biri zenan, üçüsi erkek. Bäş sany 2 bölekli döwülme, 12 sany 3 bölekli döwülme we ýedi sany 4 bölekli döwülme burçly durnuklaşdyryjy plastinkalar we goşmaça wintli sement güýçlendirmesi arkaly hirurgiki usulda bejerildi. 24 döwülmeden üçüsi humeral kelle döwülmesi boldy. 24 hassanyň 12-sinde anatomik kiçelme gazanyldy; 24 hassanyň 15-sinde (62,5%) medial korteksiň doly kiçelmesi gazanyldy. Operasiýadan 3 aý soň, irki gaýtadan operasiýa talap edýän 3 hassadan başga, 21 hassanyň 20-si (95,2%) döwülmeleriň birleşmesini gazandy.
Bir hassada operasiýadan 7 hepde soň irki ikinji derejeli süýşme (humeral baş böleginiň yzky aýlanyşy) ýüze çykdy. Operasiýadan 3 aý soň gaýtadan gözden geçiriliş we ters doly egin artroplastikasy geçirildi. Operasiýadan soňky rentgenologik gözegçilikde 3 hassada (olaryň 2-sinde humeral başynyň döwülmegi bardy) kiçi bogun içi sement syzmagy sebäpli ilkinji wintiň penetrasiýa ýagdaýy syn edildi. 2 hassada burç durnuklaşdyryjy plastinkanyň C gatlagynda we başga birinde E gatlagynda wintiň penetrasiýa ýagdaýy anyklandy (3-nji surat). Bu 3 hassanyň 2-sinde soňra awaskulýar nekroz (AVN) ýüze çykdy. Hassalar AVN-iň ösmegi sebäpli gaýtadan gözden geçiriliş operasiýasyny geçirdiler (1, 2-nji tablisalar).
Ⅲ.Ara alyp maslahatlaşmak.
Proksimal humeral döwülmelerde (PHF) iň köp duş gelýän kynçylyk, awaskulýar nekrozyň (AVN) ösmeginden başga-da, humeral baş böleginiň soňraky adduksiýa çökmegi bilen wintiň ýerinden çykmagydyr. Bu gözleg sement-wint ulaldyşynyň 3 aýda birleşme derejesiniň 95,2%, ikinji derejeli süýşme derejesiniň 4,2%, AVN derejesiniň 16,7% we umumy gaýtadan işleme derejesiniň 16,7% bolandygy ýüze çykdy. Wintleriň sement bilen güýçlendirilmegi adduksiýa çökmesi bolmazdan ikinji derejeli süýşme derejesiniň 4,2% bolandygyna getirdi, bu bolsa adaty burçly plastinka fiksasiýasynda takmynan 13,7-16% bilen deňeşdirilende has pesdir. PHF-leriň burçly plastinka fiksasiýasynda, esasanam medial humeral korteksiň anatomik taýdan ýeterlik derejede azaldylmagyna ýetmek üçin tagalla etmegi berk maslahat berýäris. Goşmaça wint ujunyň güýçlendirilmegi ulanylsa-da, belli bolan mümkin bolan näsazlyk ölçeglerini göz öňünde tutmaly.
Bu gözlegde wint uçlaryny güýçlendirmek arkaly umumy gaýtadan işleme derejesi 16,7% bolan PHF-lerde däp bolan burçly durnuklaşdyryjy plitalar üçin öň çap edilen gaýtadan işleme derejeleriniň iň pes aralygyndadyr, bu bolsa gartaşan ilatda gaýtadan işleme derejeleriniň 13% -den 28% -e çenli bolandygyny görkezdi. Garaşmagyň zerurlygy ýok. Hengg we beýlekiler tarapyndan geçirilen prospektiw, randomizirlenen, gözegçilik edilýän köp merkezli gözleg sement wint güýçlendirmesiniň peýdasyny görkezmedi. 1 ýyllyk gözegçilik tamamlan jemi 65 hassanyň arasynda mehaniki näsazlyk 9 hassada we güýçlendirme toparynda 3 hassada ýüze çykdy. AVN güýçlendirilmedik toparda 2 hassada (10,3%) we 2 hassada (5,6%) syn edildi. Umuman alanyňda, iki toparyň arasynda ýaramaz täsirleriň ýüze çykmagynda we kliniki netijelerde düýpli tapawutlar ýokdy. Bu gözlegler kliniki we radiologiki netijelere gönükdirilen bolsa-da, rentgenografiýalary bu gözleg ýaly jikme-jik baha bermedi. Umuman alanyňda, radiologiki taýdan anyklanan kynçylyklar bu gözlegdäkilere meňzeşdi. Bu barlaglaryň hiç birinde bogun içi sement syzmagy barada habar berilmedi, diňe Hengg we beýlekileriň barlagy bu ters täsiri bir hassada synlady. Häzirki barlagda, ilkinji wintiň penetrasiýa C derejesinde iki gezek we E derejesinde bir gezek syn edildi, soňra bolsa kliniki taýdan ähmiýeti bolmadyk bogun içi sement syzmagy boldy. Her winte sement güýçlendirme ulanylmazdan öň kontrast material fluoroskopik gözegçilik astynda sanjyldy. Şeýle-de bolsa, sement ulanylmazdan öň ilkinji wintiň penetrasiýasyny aradan aýyrmak üçin dürli gol pozisiýalarynda dürli rentgenografik görnüşler ýerine ýetirilmeli we has üns bilen bahalandyrylmaly. Mundan başga-da, esasy wintiň penetrasiýasynyň we soňra sement syzmagynyň ýokary töwekgelçiligi sebäpli, C derejesinde wintleriň sement bilen berkidilmeginden (wintiň tapawutly konfigurasiýasy) gaça durmaly. Bu döwülme görnüşinde (2 hassada syn edildi) bogun içi syzmagyň ýokary mümkinçiligi sebäpli, humeral kellesiniň döwülmegi bolan hassalarda sement wintiniň ujuny güýçlendirmek maslahat berilmeýär.
VI. Netije.
PMMA sementini ulanyp, burç bilen durnuklaşdyrylan plitalar bilen PHF-leri bejermekde, sement winti ujuny güýçlendirmek implantyň süňke berkidilmegini güýçlendirýän ygtybarly hirurgik usul bolup, osteoporotik näsaglarda ikinji derejeli süýşme derejesiniň 4,2% -e ýetmegine getirýär. Bar bolan edebiýat bilen deňeşdirilende, esasan agyr döwülme görnüşlerinde awaskulýar nekrozyň (AVN) ýokarlanmagy synaldy we muny göz öňünde tutmaly. Sement ulanylmazdan öň, kontrast serişdesini ulanmak arkaly bogun içi sement syzmagy üns bilen aradan aýrylmaly. Hümeral başynyň döwülmelerinde bogun içi sement syzmagynyň ýokary töwekgelçiligi sebäpli, bu döwülmede sement winti ujuny güýçlendirmegi maslahat bermeýäris.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 6-njy awgusty
