Bilek şikesleri, myşsa-skelet şikesleriniň takmynan 25% -inde duş gelýän sport şikesi bolup, lateral kollateral ligament (LCL) şikesleri iň köp duş gelýänidir. Eger agyr ýagdaý wagtynda bejerilmese, gaýtalanýan burkulmalara sebäp bolup biler we has agyr ýagdaýlar bilek bognunyň işine täsir eder. Şonuň üçin hassalaryň şikeslerini irki tapgyrda anyklamak we bejermek örän möhümdir. Bu makala lukmanlara diagnozyň takyklygyny ýokarlandyrmaga kömek etmek üçin bilek bognunyň lateral kollateral ligament şikesleriniň diagnostika başarnyklaryna bagyşlanar.
I. Anatomiýa
Öňki talofibular baglama (ATFL): ýassylan, lateral kapsula bilen birleşen, fibuladan öň başlap, talusyň bedeniniň öňünden gutarýar.
Daban-fibular baglama (DFB): kindik şekilli, distal lateral malleolusyň öňki serhedinden başlap, daban süňkünde gutarýar.
Yzky talofibulýar baglama (PTFL): Ýan malleolusyň medial ýüzünden başlanýar we medial talusa arka tarapda gutarýar.
Diňe ATFL şikeslenmeleriň takmynan 80% -ini düzýärdi, ATFL we CFL şikeslenmeleriniň utgaşdyrylmagy bolsa takmynan 20% -ni düzýärdi.
Bilek bognunyň lateral kollateral baglaýjysynyň shematiki diagrammasy we anatomiki diagrammasy
II. Şikeslenme mehanizmi
Supinirlenen şikesler: öňdäki talofibulýar baglama
kalkanefibulýar baglamanyň warus zeperlenmesi: kalkanefibulýar baglama
III. Şikes derejesini kesgitlemek
I dereje: baglaýjynyň dartgynlylygy, baglaýjynyň görünýän ýyrtylmagy ýok, seýrek şişme ýa-da agyry, şeýle hem funksiýasynyň ýitmeginiň alamatlary ýok;
II dereje: baglaýjynyň bölekleýin makroskopik ýyrtylmagy, ortaça agyry, şişme we duýgurlyk, şeýle hem bogun funksiýasynyň ýeňil bozulmagy;
III dereje: baglaýjy doly ýyrtylýar we bitewüligini ýitirýär, uly şişme, gan akma we agyry bilen birlikde funksiýasynyň ýitip gitmegi we bogunlaryň durnuksyzlygynyň alamatlary ýüze çykýar.
IV. Kliniki barlag Öň çekmeje synagy
Näsag dyzyny büküp, baldyryň ujyny sallap oturdýar, barlagçy bolsa bir eli bilen baldyr süňküni ýerinde saklaýar, beýleki eli bilen bolsa aýagyny dabanyň arkasynda öňe iterýär.
Başgaça aýdylanda, hassa dyzy 60-90 gradusda bükülip, dabany ýere berkidilip, barlagçy distal tibia arka basyşyny edip, arkasy bilen ýatyrylýar ýa-da oturdylýar.
Pozitiw netije öňdäki talofibulýar baglamanyň ýyrtylmagyny çaklaýar.
Inwersiýa stress synagy
Proksimal topuk hereketsizleşdirildi we talusyň egilme burçuny bahalandyrmak üçin distal topuga warus stresi berildi.
Garşy tarap bilen deňeşdirilende, >5° şübheli pozitiw, >10° pozitiw bolsa ýa-da birtaraplaýyn >15° pozitiwdir.
Kalkanofibulýar baglamanyň ýyrtylmagynyň oňyn çaklamasy.
Surat synaglary
Bilek sportunyň umumy şikeslenmeleriniň rentgen suratlary
Rentgen suratlary negatiw, ýöne MRT öňki talofibulýar we kalkanofibulýar baglaryň ýyrtyklaryny görkezýär
Artykmaçlyklary: Rentgen barlag üçin ilkinji saýlawdyr, ol ykdysady we ýönekeý; Şikeslenme derejesi talusyň egiliş derejesine baha bermek arkaly kesgitlenýär. Kemçilikleri: Ýumşak dokumalaryň, esasanam bogun durnuklylygyny saklamak üçin möhüm bolan baglaýjy gurluşlaryň gowşak görkezilmegi.
MRT
1-nji surat. 20° egrilik ýagdaýy iň gowy öňdäki talofibulýar baglamany (ATFL) görkezdi; 2-nji surat. ATFL skanirlemesiniň azimut çyzygy.
Öňki talofibulýar baglamanyň dürli şikeslenmeleriniň MRT suratlary aşakdakylary görkezdi: (A) öňki talofibulýar baglamanyň galyňlaşmagy we ödemi; (B) öňki talofibulýar baglamanyň ýyrtylmagy; (C) öňki talofibulýar baglamanyň ýyrtylmagy; (D) Awulsiýa döwülmegi bilen öňki talofibulýar baglamanyň şikeslenmesi.
3-nji surat. -15° egrilik ýagdaýy iň gowy kalkanofibulýar baglamany (KFI) görkezdi;
Şekil 4. CFL skanirleme azimuty
Kalkanofibulýar baglamanyň ýiti, doly ýyrtylmagy
5-nji surat: Koronal görnüş iň gowy arka talofibulýar baglamany (PTFL) görkezýär;
Şekil 6 PTFL skanirleme azimuty
Arka talofibulýar baglamanyň bölekleýin ýyrtylmagy
Diagnozyň derejelendirilmegi:
I synp: Zyýan ýok;
II dereje: baglaýjynyň kontuziýasy, teksturanyň dowamlylygynyň gowy bolmagy, baglaýjylaryň galyňlaşmagy, gipoehogenlik, töweregindäki dokumalaryň ödemi;
III dereje: baglaýjynyň doly däl morfologiýasy, teksturanyň dowamlylygynyň inçelmegi ýa-da bölekleýin bozulmagy, baglaýjylaryň galyňlaşmagy we signalyň artmagy;
IV dereje: baglaýjylaryň dowamlylygynyň doly bozulmagy, bu bolsa awulsiýanyň döwülmegi, baglaýjylaryň galyňlaşmagy we ýerli ýa-da ýaýran signalyň güýçlenmegi bilen utgaşyp biler.
Artykmaçlyklary: Ýumşak dokumalar üçin ýokary çözgüt, baglaýjy zeperlenme görnüşlerini aýdyň synlamak; Ol kekirdegiň zeperlenmesini, süňküň kontuziýasyny we birleşdirilen zeperlenmeleriň umumy ýagdaýyny görkezip biler.
Kemçilikleri: Süňkleriň döwülmeginiň we bogunlaryň gygyrdawynyň zeperlenmeginiň kesilýändigini ýa-da kesilmeýändigini takyk kesgitlemek mümkin däl; Bilek baglaýjysynyň çylşyrymlylygy sebäpli barlagyň netijeliligi ýokary däl; Gymmat we wagt talap edýär.
Ýokary ýygylykly ultrases
1a-njy surat: Öňki talofibulýar baglamanyň zeperlenmegi, bölekleýin ýyrtylmagy; 1b-nji surat: Öňki talofibulýar baglama doly ýyrtylan, kötük galyňlaşan we öňdäki gapdal boşlukda uly effusiýa görünýär.
2a-njy surat: Daban-fibular bagyň zeperlenmegi, bölekleýin ýyrtylma; 2b-nji surat: Daban-fibular bagyň zeperlenmegi, doly ýyrtylma
3a-njy surat: Öňki talofibulýar baglaýjynyň kadaly görnüşi: tersine öwrülen üçburçlugyň birmeňzeş gipoehoik gurluşyny görkezýän ultrases suraty; 3b-nji surat: Kadaly kalkanofibulýar baglaýjy: Ultrases suratynda ortaça ehogen we dykyz filamentli gurluş
4a-njy surat: Ultrases suratynda öňdäki talofibulýar baglaýjynyň bölekleýin ýyrtylmagy; 4b-nji surat: Ultrases suratynda kalkanofibulýar baglaýjynyň doly ýyrtylmagy
Diagnozyň derejelendirilmegi:
Kontuziýa: akustiki suratlarda gurluşyň bozulmagy, baglaryň galyňlaşmagy we şişmegi görkezilýär; Bölekleýin ýyrtylma: Baglarda şiş bar, käbir süýümleriň yzygiderli bozulmagy bar ýa-da süýümler ýerli derejede inçelýär. Dinamiki skanirlemeler baglaryň dartgynlylygynyň ep-esli gowşandygyny, baglaryň inçelendigini we ýokarlanandygyny, şeýle hem walgus ýa-da warus ýagdaýynda elastikligiň gowşandygyny görkezdi.
Doly ýyrtylma: distal aýrylyşy bolan doly we yzygiderli kesilen baglama, dinamiki skanirleme baglamanyň dartgynlylygynyň ýokdugyny ýa-da ýyrtylmanyň güýçlenendigini görkezýär, walgus ýa-da warusda bolsa baglama hiç hili elastikliksiz we boş boglan bilen beýleki ujuna geçýär.
Artykmaçlyklary: arzan baha, işlemegi aňsat, inwaziw däl; Deriniň aşagyndaky dokumanyň her gatlagynyň inçe gurluşy aýdyň görkezilýär, bu bolsa myşsa-hereket dokumalarynyň zeperlenmelerini synlamaga mümkinçilik berýär. Baglaýjy kemerine görä özbaşdak kesim barlagy, baglaýjynyň zeperlenmesiniň ýerleşýän ýeri anyklaşdyrylýar we baglaýjynyň dartgynlylygy we morfologiki üýtgeşmeler dinamiki taýdan syn edilýär.
Kemçilikleri: MRT bilen deňeşdirilende ýumşak dokumalaryň çözgüdi pes; Hünärmen tehniki operasiýa bil baglaýar.
Artroskopiýa barlagy
Artykmaçlyklary: Baglaryň bitewüligini bahalandyrmak we hirurga hirurgiýa meýilnamasyny kesgitlemäge kömek etmek üçin lateral malleolusyň we yzky aýagyň gurluşlaryny (meselem, aşaky talar boguny, öň talofibulýar baglama, kalkanofibulýar baglama we ş.m.) gönüden-göni synlaň.
Kemçilikleri: Ynwaziw bolup, nerw zeperlenmesi, infeksiýa we ş.m. ýaly käbir gaýraüzülmeleri döredip biler. Umuman, ol baglama zeperlenmelerini anyklamak üçin altyn standart hasaplanýar we häzirki wagtda esasan baglama zeperlenmelerini bejermekde ulanylýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 29-njy sentýabry
