Doly Diz Artroplastikasy (TKA) agyr degeneratiw bogun keseli ýa-da bogun çişmesi bolan hassanyň dyz bogunyny aýyrýan we soňra zeper ýeten bogun gurluşyny emeli bogun protezi bilen çalşyrýan hirurgiki amaldyr. Bu operasiýanyň maksady agyryny aýyrmak, bogun funksiýasyny gowulandyrmak we hassanyň gündelik durmuş hilini dikeltmekdir. Operasiýa wagtynda lukman zeper ýeten süňküni we ýumşak dokumalary aýyrýar, soňra adaty bogun hereketini simulýasiýa etmek üçin dyz bogunyna metaldan we plastmassadan ýasalan emeli protez goýýar. Bu operasiýa adatça güýçli agyry, hereketiň çäkliligi we konserwatiw bejerginiň netijesizligi ýagdaýynda göz öňünde tutulýar we hassalara adaty bogun funksiýasyny we durmuş hilini dikeltmäge kömek etmek üçin niýetlenendir.
1. Diziň ornuna çalşyrmak operasiýasy näme?
Diziň ornuny tutýan operasiýa, şeýle hem diziň ýüzüni täzeden dikeltmek diýlip atlandyrylýar, dyz bogunlarynyň agyr kesellerini bejermek üçin ulanylýan hirurgiki usuldyr. Operasiýa distal bud we proksimal tibia bogunlarynyň artikulýar ýüzleri, käwagt bolsa diz bogunlarynyň ýüzü ýaly zeper ýeten dyz bogunlarynyň ýüzlerini aýyrmak we soňra bu zeper ýeten bölekleriň ýerine emeli bogun protezlerini goýmak arkaly amala aşyrylýar, şeýlelik bilen bogunlaryň durnuklylygyny we hereket çägini dikeldýär.
Diz bogunlarynyň şikeslenmesiniň sebäplerine osteoartrit, rewmatoid artrit, trawmatiki artrit we ş.m. girýär. Bu keseller güýçli dyz agyrylaryna, hereketiň çäklendirilmegine, bogunlaryň deformasiýasyna sebäp bolanda we konserwatiw bejergi netijesiz bolanda, dyzyň çalşyrylmagynyň operasiýasy netijeli bejergi bolýar.
Hirurgiki proses adatça aşakdaky ädimleri öz içine alýar: Ilki bilen, dyz bogunyny açmak üçin dyz bogunynda orta çyzyk boýunça uzynlyk kesik ediň; soňra gurallary ulanyp, bud süňküniň aşaky ujunda we baldyr süňküniň ýokarky ujunda ýerleşdiriş burawlamasyny we osteotomiýasyny ýerine ýetiriň; soňra, bud süňküniň ýastygy, baldyr süňküniň ýastygy, menisk we diz diz protezini öz içine alýan laýyk emeli bogun protezini ölçäp, gurnaň; ahyrsoňy, operasiýany tamamlamak üçin deriasty dokumasyny we derini tikiň.
Dyz bogunlaryny çalyşdyrmagyň täsiri, adatça, uly bolýar, bu bolsa agyryny netijeli aýyrmaga, bogunlaryň işini gowulandyrmaga we hassanyň ýaşaýyş hilini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär. Şeýle-de bolsa, hirurgiýanyň infeksiýa, tromboz, anesteziýa töwekgelçilikleri, hirurgiki kynçylyklar, proteziň boşalmagy ýa-da näsazlygy ýaly belli bir töwekgelçilikleri hem bar.
Şonuň üçin, operasiýadan öň, näsaglar giňişleýin barlagdan geçmeli, lukman bilen doly aragatnaşyk saklamaly, operasiýanyň töwekgelçiliklerini we täsirlerini düşünmeli, şeýle hem operasiýadan öňki taýýarlyk we operasiýadan soňky reabilitasiýa üçin lukmanyň maslahatlaryna eýermeli.
Umuman, dyz bogunlaryny çalyşdyrmak operasiýasy agyr dyz kesellerini bejermegiň ösen we netijeli usuly bolup, ol hassalaryň durmuşynyň gowulanmagy üçin täze umyt we mümkinçilikler döredip biler.
2. Dyz protezleme operasiýasynda haýsy gurallar ulanylýar?
Hirurgiki gurallara altyburçly otwýortka, tibia synag galypy, galyňlyk synag galypy, tibia ölçeg enjamy, diz aşagy osteotomy, sürgüç, tibia ekstramedullary lokatory, çyzgyç, bud osteotomiýa synag galyp çykaryjysy, anesteziýa, medula içindäki ýerleşýän taýak, açylýan konus, tibia ekstramedullary güýç çyzygy taýak, sürgüç çekiç, süňk gyrgy, süňk basyjy, berkidiji, tibia synag galyp basyjysy, ýol görkeziji, çykaryjy we gurallar gutusy girýär.
3. Dyz proteziniň operasiýasyndan soň sagalmagyň wagty näçe?
Lukmanyňyz size ýuwunmak boýunça anyk görkezmeler berer. Tikmeler ýa-da hirurgik zımbalar gözegçilik wagtynda aýrylar.
Şişmegi azaltmak üçin sizden aýagyňyzy galdyrmagyňyz ýa-da dyza buz goýmagyňyz soralyp bilner.
Lukmanyň maslahaty boýunça agyryny aýyrýan derman içiň. Aspirin ýa-da käbir beýleki agyry kesiji dermanlar gan akma ähtimallygyny ýokarlandyryp biler. Diňe maslahat berlen dermanlary içmegi ýatdan çykarmaň.
Aşakdakylaryň haýsydyr birini habar bermegi üçin lukmanyňyza habar beriň:
1. Gyzgynlyk
2. Kesilen ýerden gyzarma, şişme, gan akma ýa-da başga bir suw akmasy
3. Kesilen ýeriň töwereginde agyrynyň artmagy
Eger lukmanyňyz başgaça maslahat bermese, adaty iýmitlenişiňizi dowam etdirip bilersiňiz.
Lukmanyňyz aýtýança awtoulag sürmeli dälsiňiz. Başga hereket çäklendirmeleri hem ulanylyp bilner. Operasiýadan soň doly sagalmak birnäçe aý dowam edip biler.
Diz bogunyňyzy çalyşdyran operasiýadan soň ýykylmakdan gaça durmak möhümdir, sebäbi ýykylmak täze boguna zeper ýetirip biler. Terapewt güýjüňiz we deňagramlylygyňyz gowulaşýança ýöremäge kömek etjek kömekçi enjamy (taýak ýa-da ýörediji) maslahat berip biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 6-njy ýanwary
