Artroplastika bogunlaryň käbirini ýa-da ählisini çalşyrmak üçin edilýän hirurgiki proseduradyr. Saglygy goraýyş işgärleri ony bogun çalşyrmak hirurgiýasy ýa-da bogun çalşyrmak diýip hem atlandyrýarlar. Hirurg tebigy bogunyňyzyň könelen ýa-da zeper ýeten böleklerini aýryp, olaryň ýerine metaldan, plastmassadan ýa-da keramikadan ýasalan emeli bogun (protez) goýar.
I.ls bogunyny çalşyrmak uly operasiýamy?
Artroplastika, şeýle hem bogun çalşyrmak diýlip atlandyrylýar, bar bolan zeper ýeten bogun çalşyrmak üçin emeli bogun goýulýan uly operasiýadyr. Protez metal, keramika we plastmassanyň utgaşmasyndan ýasalýar. Adatça, ortopedik hirurg tutuş bogun çalşyrýar, bu bolsa bogun çalşyrmak diýlip atlandyrylýar.
Eger dyzyňyz artrit ýa-da şikes sebäpli agyr zeper ýeten bolsa, ýöremek ýa-da basgançaklara çykmak ýaly ýönekeý hereketleri ýerine ýetirmek size kyn bolup biler. Hatda oturan ýa-da ýatan wagtyňyzda hem agyry duýup başlap bilersiňiz.
Eger dermanlar we ýöremek üçin goldaw berijileri ulanmak ýaly hirurgiki däl bejergiler indi peýdasyz bolsa, dyzyň doly çalşyrylmagy operasiýasyny göz öňünde tutup bilersiňiz. Bogun çalşyrylmagy operasiýasy agyryny aýyrmak, aýak deformasiýasyny düzetmek we adaty işleriňize gaýdyp gelmek üçin howpsuz we netijeli proseduradyr.
Dyz bogunynyň doly çalşyrylmagy ilkinji gezek 1968-nji ýylda geçirildi. Şondan bäri hirurgiki materiallaryň we tehnikalaryň kämilleşdirilmegi onuň netijeliligini ep-esli ýokarlandyrdy. Dyz bogunynyň doly çalşyrylmagy lukmançylykda iň üstünlikli amallaryň biridir. Amerikan Ortopedik Hirurglar Akademiýasynyň maglumatlaryna görä, ABŞ-da her ýyl 700 müňden gowrak dyz çalşyrylmagy amala aşyrylýar.
Bejeriş mümkinçiliklerini öwrenmäge ýaňy başladyňyzmy ýa-da eýýäm dyzyňyzy doly çalyşdyrmak üçin operasiýa geçirmek kararyna geldiňizmi, bu makala bu gymmatly prosedura barada has köp düşünmäge kömek eder.
II. Bogun protezleme operasiýasyndan soň sagalmak üçin näçe wagt gerek?
Adatça dyz protezinden soň doly sagalmak üçin bir ýyl töweregi wagt gerek bolýar. Ýöne operasiýadan alty hepde soň adaty işleriňiziň köpüsine gaýdyp gelip bilmeli. Sagalma wagty birnäçe faktorlara, şol sanda aşakdakylara bagly bolar: Operasiýadan öňki işjeňlik derejäňiz
Gysga möhletli dikeldiş
Gysga möhletli sagalma sagalmanyň irki tapgyrlaryny, mysal üçin, hassahana düşeginden turup, hassahanadan çykarylmak mümkinçiligini öz içine alýar. 1-nji ýa-da 2-nji günlerde doly dyz protezi edilen hassalaryň köpüsine olary durnuklaşdyrmak üçin ýöremek enjamy berilýär. Operasiýadan soň üçünji güne çenli hassalaryň köpüsi öýlerine gidip bilýärler. Gysga möhletli sagalma agyry kesiji dermanlary taşlamagy we dermansyz doly gije uklamagy hem öz içine alýar. Hassanyň ýöremek üçin kömekçi serişdelere mätäçligi aradan aýrylyp, öýüň içinde agyrysyz ýöremegi mümkin bolanda - şeýle hem öýüň içinde iki blok ýol agyrysyz ýa-da dynçsyz ýöremegi mümkin bolanda - bularyň hemmesi gysga möhletli sagalmanyň alamatlary hasaplanýar. Doly dyz protezi üçin ortaça gysga möhletli sagalma wagty takmynan 12 hepde.
Uzak möhletli dikeldiş
Uzak möhletli sagalma hirurgiki ýaralaryň we içki ýumşak dokumalaryň doly sagalmagyny öz içine alýar. Näsag işe we gündelik durmuş işlerine gaýdyp gelende, olar sagalmanyň doly möhletine ýetmegiň ýolunda bolýarlar. Başga bir görkeziji, näsagyň ahyrsoňy özüni kadaly duýýan wagtydyr. Dyz proteziniň doly protezi geçirilen näsaglaryň ortaça uzak möhletli sagalma döwri 3 aýdan 6 aýa çenli dowam edýär. Loma Linda uniwersitetinde bogun protezi boýunça Peterson Tribologiýa laboratoriýasynyň esaslandyryjysy we lukmançylyk ylmy işgäri doktor Ian C. Klark şeýle ýazýar: "Hirurglarymyz näsaglaryň häzirki ýagdaýy artrit operasiýadan öňki agyry derejesinden we disfunksiýadan has ýokary bolanda 'sagalandygyny' hasaplaýarlar".
Sagalma wagtyna täsir edýän birnäçe faktor bar. Elli ýyldan gowrak iş tejribesi bolan BoneSmart.org dyz protezleme forumynyň baş administratory we şepagat uýasy Jozefin Foks oňyn garaýyşyň hemme zadyň bardygyny aýdýar. Näsaglar yhlasly işe, käbir agyrylara we geljegiň ýagty boljakdygyna garaşmaga taýýar bolmalydyrlar. Dyz protezleme operasiýasy barada maglumata elýeterliligiň we güýçli goldaw ulgamynyň bolmagy hem sagalma üçin möhümdir. Jozefin şeýle ýazýar: "Sagalma döwründe ýaranyň golaýyndaky çişden garaşylmadyk we adatdan daşary agyrylara çenli köp kiçi ýa-da uly meseleler ýüze çykýar. Şu döwürlerde ýüz tutup, wagtynda pikir alyşmak üçin goldaw ulgamynyň bolmagy gowy zat. Daşarda kimdir biri şeýle ýa-da meňzeş ýagdaýy başdan geçiren bolmagy mümkin we "bilermeniň" hem sözi bolar".
III. Bogunlary çalyşmak üçin iň köp ulanylýan operasiýa näme?
Eger bogunlaryňyzda güýçli agyry ýa-da gatylyk bar bolsa, "Total Joint Replacement Surgery" size laýyk bolup biler. Dizler, biller, topuklar, eginler, bilekler we tirsekler çalşyrylyp bilner. Şeýle-de bolsa, bil we dyz çalşyrmak iň köp ýaýran hasaplanýar.
Emeli diskiň çalşylmagy
Ulularyň takmynan sekiz göteriminde dowamly ýa-dadowamly arka agyrybu bolsa olaryň gündelik işleri ýerine ýetirmek ukybyny çäklendirýär. Süni diski çalşyrmak köplenç bel degeneratiw disk keseli (DDD) ýa-da agyry döredýän agyr zeper ýeten diski bolan näsaglar üçin mümkinçilik bolup durýar. Diski çalşyrmak operasiýasynda zeper ýeten diskler agyryny aýyrmak we oňurgany berkitmek üçin emeli diskler bilen çalşyrylýar. Adatça, olar lukmançylyk derejeli plastik içki örtügi bolan metal daşky örtükden ýasalýar.
Bu agyr oňurga meselelerinden ejir çekýän adamlar üçin birnäçe hirurgik wariantlaryň biridir. Bel diskiniň çalşylmagy deňeşdirme boýunça täze prosedura bolup, füzýon hirurgiýasyna alternatiwa bolup biler we köplenç derman we fiziki terapiýa netije bermedik mahaly göz öňünde tutulýar.
Bud çalşygy operasiýasy
Eger siz güýçli kalça agyrysyndan ejir çekýän bolsaňyz we hirurgiki däl usullar alamatlaryňyzy dolandyrmakda üstünlik gazanmadyk bolsa, kalçany çalyşdyrmak üçin operasiýa geçirip bilersiňiz. Kalça boguny şar we rozetka ýaly bolup görünýär, sebäbi bir süňküň tegelek ujy beýleki süňküň boşlugynda ýerleşýär we aýlanma hereketine mümkinçilik berýär. Osteoartrit, rewmatoid artrit we birden ýa-da gaýtalanýan şikeslenmeler diňe hirurgiki operasiýa arkaly aradan aýrylyp bilinýän dowamly agyrynyň umumy sebäpleridir.
Akalça protezi(“çanak artroplastikasy”) bud süňküni (bud süňküniň kellesi) we asetabulumy (çanak süňküniň boşlugyny) çalyşmagy öz içine alýar. Adatça, emeli top we göwde berk metaldan, emeli göwde bolsa berk, aşynmaýan plastikden - polietilenden ýasalýar. Bu operasiýa hirurgyň çanak süňküni çykaryp, zeper ýeten bud süňküniň kellesini aýyrmagyny we onuň ýerine metal göwde goýmagyny talap edýär.
Diz çalşygy operasiýasy
Diz boguny aýagyň egilmegine we gönilenmegine mümkinçilik berýän menteşe ýalydyr. Käwagt näsaglar dyzynyň artrit ýa-da şikes sebäpli şeýle agyr zeper ýetenden soň, ýöremek we oturmak ýaly esasy hereketleri ýerine ýetirip bilmeýän mahaly, ony çalşyrmagy saýlaýarlar.bu görnüşli operasiýa, keselli bogunyň ýerine metaldan we polietilenden düzülen emeli bogun ulanylýar. Protez süňk sementi bilen berkidilip ýa-da süňk dokumasynyň ösmegine mümkinçilik berýän ösen material bilen örtülip bilner.
TheUmumy Bilelikdäki Klinika“MidAmerica Orthopaedics” kompaniýasynda bu görnüşli operasiýalar boýunça ýöriteleşýär. Biziň toparymyz şeýle çynlakaý operasiýanyň geçirilmeginden öň birnäçe ädimiň geçirilmegini üpjün edýär. Diz boýunça hünärmen ilki bilen dürli diagnostika usullary arkaly diz bogunlaryňyzy bahalandyrmagy öz içine alýan düýpli barlag geçirer. Beýleki bogun çalyşma operasiýalarynda bolşy ýaly, hem hassa, hem lukman bu proseduranyň diziň mümkin boldugyça köp funksiýasyny dikeltmek üçin iň gowy wariantdygy barada ylalaşmalydyr.
Egin çalşyrmak operasiýasy
Çanak boguny ýaly, aegin çalşyrmaktop we rozetka boguny öz içine alýar. Emeli egin bognu iki ýa-da üç bölekden ybarat bolup biler. Sebäbi eginiň haýsy böleginiň halas edilmelidigine baglylykda egin bognuny çalşyrmagyň dürli usullary bar:
1. Egniňiz bilen dyrnagyňyzyň arasyndaky süňkde (humerusa) metal humerus bölegi ýerleşdirilýär.
2. Balyk süňküniň ýokarsyndaky balyk süňküniň başynyň ornuny tutýan metal balyk süňküniň bölegi ulanylýar.
3. Plastik glenoid bölegi glenoid rozetkasynyň ýüzüni çalşyrýar.
Çalşyryş amallary, adatça, bogunlaryň işini ep-esli dikeltmäge we hassalaryň aglaba böleginde agyryny azaltmaga kömek edýär. Adaty bogun çalşyryşlarynyň garaşylýan ömrüni kesgitlemek kyn bolsa-da, ol çäksiz däl. Käbir hassalar protezleriň ömrüni uzaldýan dowamly ösüşlerden peýdalanyp bilerler.
Hiç kim hiç haçan bogun çalyşdyrmasy ýaly çynlakaý lukmançylyk kararyna howlukmaly däl. MidAmerica's-da baýrakly lukmanlar we bogun çalyşdyrmasy boýunça hünärmenlerUmumy Bilelikdäki Klinikasize elýeterli dürli bejeriş usullary barada maglumat berip biler.Bizi internetde görüňýa-da has işjeň, agyrysyz durmuşa barýan ýoluňyza başlamak üçin hünärmenlerimiziň biri bilen duşuşyk belläp, (708) 237-7200 belgisine jaň ediň.
VI. Diz protezinden soň kadaly ýöremek üçin näçe wagt gerek?
Köp näsaglar hassahanada ýatanlarynda ýöremäge başlap bilerler. Ýöremek dyzyňyza möhüm iýmit maddalaryny ýetirmäge kömek edýär we sagalmaga we sagalmaga kömek edýär. Ilkinji birnäçe hepdede ýöremek üçin enjam ulanmaly bolarsyňyz. Näsaglaryň köpüsi dyz çalşygyndan takmynan dört-sekiz hepde soň özbaşdak ýöreýip bilerler.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 8-nji noýabry
