Häzirki wagtda distal radius döwülmeleri dürli usullar bilen bejerilýär, mysal üçin, gips bilen berkitmek, kesik we kiçeldiji içki berkitmek, daşarky berkitmek breketi we ş.m. Olaryň arasynda el penjesi plastinkasyny berkitmek has kanagatlanarly netijeleri berip biler, ýöne käbir edebiýatlarda onuň gaýraüzülme derejesiniň 16% -e çenli ýokarydygy aýdylýar. Şeýle-de bolsa, plastinka dogry saýlanan bolsa, gaýraüzülme derejesini netijeli azaltmak mümkin. Distal radius döwülmeleri üçin el penjesi plastinkasynyň görnüşleriniň, görkezmeleriniň we hirurgiki usullarynyň gysgaça syny hödürlenýär.
I. Distal radius döwülmeleriniň görnüşleri
Süňk döwülmeleri üçin birnäçe klassifikasiýa ulgamlary bar, şol sanda anatomiýa esasynda Müller AO klassifikasiýa we şikeslenme mehanizmine esaslanýan Femandez klassifikasiýa. Olaryň arasynda Eponimiki klassifikasiýa öňki klassifikasiýalaryň artykmaçlyklaryny birleşdirýär, döwülmeleriň dört esasy görnüşini öz içine alýar we kliniki iş üçin gowy gollanma bolup biljek Maleon 4 bölekli döwülmelerini we Çaffer döwülmelerini öz içine alýar.
1. Müller AO klassifikasiýasy - bölekleýin bogun içi döwülmeler
AO klassifikasiýa distal radius döwülmeleri üçin gowy gabat gelýär we olary üç esasy görnüşe bölýär: A görnüşli bogun daşyndaky döwülmeler, B görnüşli bölekleýin bogun içi döwülmeler we C görnüşli umumy bogun döwülmeleri. Her bir görnüş döwülmäniň agyrlygyna we çylşyrymlylygyna esaslanyp, dürli kiçi toparlara bölünýär.
A görnüşi: Bogun daşyndaky döwülme
A1, tirsek süňküniň döwülmegi, şikes hökmünde radius (A1.1, tirsek süňküniň döwülmegi; A1.2 tirsek süňküniň ýönekeý döwülmegi; A1.3, tirsek süňküniň döwülmegi).
A2, Radiusyň döwülmegi, ýönekeý, içine goýlan (A2.1, egilmesiz radius; A2.2, radiusyň dorsal egilmesi, ýagny Pouteau-Colles döwülmesi; A2.3, radiusyň eliniň egilmesi, ýagny Goyrand-Smith döwülmesi).
A3, Radiusyň döwülmegi, böleklenen (A3.1, radiusyň ok boýunça gysgalmagy; A3.2 radiusyň paz şekilli bölegi; A3.3, radiusyň böleklenen döwülmegi).
B görnüşi: bölekleýin bogun döwülmesi
B1, radiusyň döwülmegi, sagittal tekizlik (B1.1, lateral ýönekeý görnüş; B1.2, lateral böleklenen görnüş; B1.3, medial görnüş).
B2, Radiusyň dorsal çemberiniň döwülmegi, ýagny, Barton döwülmegi (B2.1, ýönekeý görnüş; B2.2, birleşdirilen lateral sagittal döwülme; B2.3, bilegiň birleşdirilen dorsal çykyşy).
B3, Radiusyň metakarpal çemberiniň döwülmegi, ýagny, Bartona garşy döwülme ýa-da Goyrand-smit II görnüşli döwülme (B3.1, ýönekeý bud süňküniň düzgüni, kiçi bölek; B3.2, ýönekeý döwülme, uly bölek; B3.3, böleklenen döwülme).
C görnüşi: bogunlaryň doly döwülmegi
C1, bogun we metafizar ýüzleriniň ýönekeý görnüşi bilen radial döwülme (C1.1, arka medial bogun döwülmesi; C1.2, bogun ýüzüniň sagittal döwülmesi; C1.3, bogun ýüzüniň koronal ýüzüniň döwülmesi).
C2, Radius döwülmesi, ýönekeý bogun faseti, böleklenen metafiz (C2.1, bogun fasetiniň sagittal döwülmesi; C2.2, bogun fasetiniň koronal faset döwülmesi; C2.3, radius süňküne uzalýan bogun döwülmesi).
C3, radial döwülme, döwülen (C3.1, metafiziň ýönekeý döwülmesi; C3.2, metafiziň döwülen döwülmesi; C3.3, radial süňküň içine uzalýan bogun döwülmesi).
2. Distal radius döwülmeleriniň klassifikasiýa.
Şekerlenme mehanizmine görä, Femandeziň klassifikasiýasyny 5 görnüşe bölmek bolýar:.
I görnüşli döwülmeler Kolles döwülmeleri (dorsal angulýasiýa) ýa-da Smit döwülmeleri (metakarpal angulýasiýa) ýaly bogun daşyndaky metafizar döwülme döwülmeleridir. Bir süňküň korteksi dartgynlyk täsirinde döwülýär we garşy tarapdaky korteks döwülýär we içine girýär.
Synmak
III görnüşli döwülmeler, kesiş stressi sebäpli döreýän bogun içi döwülmelerdir. Bu döwülmelere el süňküniň Barton döwülmeleri, dorsal Barton döwülmeleri we radial süňk döwülmeleri girýär.
Kesiş stresi
III görnüşli döwülmeler, çylşyrymly bogun döwülmeleri we radial pilon döwülmelerini öz içine alýan basyş şikesleri sebäpli döreýän bogun içi döwülmeler we metafizeal goýulmalardyr.
Goýmak
IV görnüşli döwülme – radial bilak bogunynyň döwülme-çykyşmagy wagtynda ýüze çykýan baglaýjy birikmesiniň awulsiýa döwülmesidir.
Awulsiýa döwülmesi I çykyşy
V görnüşli döwülme köp sanly daşarky güýçleriň we giň gerimli şikesleriň täsiri bilen ýokary tizlikli şikeslenmeden ýüze çykýar. (I, II, IIII, IV garyşyk)
3. Eponimiki ýazuw
II. Distal radius döwülmelerini palmar örtügi bilen bejermek
Görkezmeler.
Aşakdaky şertlerde ýapyk reduksiýanyň şowsuzlygyndan soň, bogun daşyndaky döwülmeler üçin.
20°-den ýokary dorsal burç
Arka basyşy 5 mm-den ýokary
Distal radiusyň gysgalmagy 3 mm-den uly
Distal döwülme blokunyň süýşmesi 2 mm-den uly
2 mm-den uly süýşme bilen bogun içi döwülmeler üçin
Alymlaryň köpüsi metakarpal plastinkalary ýokary energiýaly şikeslenmeler, mysal üçin, agyr bogun içi döwülen döwülmeler ýa-da agyr süňk ýitgileri üçin ulanmagy maslahat bermeýärler, sebäbi bu distal döwülme bölekleri awaskulýar nekrozlara meýilli we anatomik taýdan gaýtadan ýerleşdirilmegi kyn.
Köp sanly döwülme bölekleri we agyr osteoporoz bilen uly süýşme bolan näsaglarda metakarpal örtük netijeli däl. Distal döwülmeleriň subhondral goldawy, meselem, bogun boşlugyna wintiň girmegi ýaly problemaly bolup biler.
Hirurgiki usul
Hirurglaryň köpüsi distal radius döwülmelerini el plastinkasy bilen berkitmek üçin şuňa meňzeş çemeleşme we tehnika ulanýarlar. Şeýle-de bolsa, operasiýadan soňky kynçylyklaryň öňüni almak üçin gowy hirurgik tehnika gerek, mysal üçin, döwülme blokuny içine ýerleşdirilen basyşdan boşatmak we kortikal süňküň dowamlylygyny dikeltmek arkaly azalma gazanyp bolýar. 2-3 Kirschner ştifti bilen wagtlaýyn fiksasiýa ulanylyp bilner we ş.m.
(I) Operasiýadan öňki ýagdaýy üýtgetmek we duruş
1. Flýuoroskopiýa astynda radial şahtanyň ugry boýunça dartgy hereketi ýerine ýetirilýär, başam barmak proksimal döwülme blokuny el tarapyndan aşak basýar we beýleki barmaklar distal blokuny dorsal tarapyndan burç bilen ýokary galdyrýar.
2. Flýuoroskopiýa astynda zeper ýeten agzany el stolunda goýup, arkasy bilen ýatyrylan ýagdaý.
(II) Giriş nokatlary.
Ulanyljak çemeleşme görnüşi üçin, uzadylan PZR (radial karpal fleksor) palmar çemeleşmesi maslahat berilýär.
Deri kesiginiň distal ujy bileginiň deri gyrymsyndan başlaýar we onuň uzynlygyny döwülmäniň görnüşine görä kesgitläp bolýar.
Radial fleksor karpi radialis tendony we onuň tendon örtügi bilak süňklerinden uzakda we proksimal tarapa mümkin boldugyça ýakyn ýerde kesilen.
Radial karpal büküji tendonuny dirsek tarapyna çekmek ortaky nerwi we büküji tendon toplumyny goraýar.
Parona giňişligi açyk we öňki rotator ani myşsasy uzyn barmak fleksory barmak (tirsek tarapy) bilen radial arteriýanyň (radial tarapy) arasynda ýerleşýär.
Öňki rotator ani myşsasynyň radial tarapyny kesiň, soňraky dikeldiş üçin bir böleginiň radiusa birikdirilip galmalydygyny belläň.
Öňdäki rotator ani myşsasyny tirsek tarapyna çekmek, radiusyň el tarapynda tirsek şahynyň has ýeterlik derejede açylmagyna mümkinçilik berýär.
Palmar çemeleşmesi distal radiusy açyp görkezýär we tirsek burçuny netijeli açyp görkezýär.
Çylşyrymly döwülme görnüşleri üçin distal brakioradialis stopunyň boşadylmagy maslahat berilýär, bu bolsa onuň radial tuberozlyga çekişini neýtrallaşdyryp biler, şol noktada birinji dorsal bölümiň palmar örtügini kesip bolýar, bu bolsa distal döwülme blokunyň radial we radial tuberozlygyny açyp biler, radius Yu-ny içerden aýlap, ony döwülme ýerinden aýyryp biler we soňra Kirşner ştifti arkaly bogun içi döwülme blokuny täzeden düzedip biler. Çylşyrymly bogun içi döwülmelerde döwülme blokunyň azaldylmagyna, baha berilmegine we inçe sazlanmagyna kömek etmek üçin artroskopiýa ulanylyp bilner.
(III) Azaltma usullary.
1. Süňk pyçagyny täzeden sazlamak üçin ryçag hökmünde ulanyň
2. Kömekçi hassanyň görkeziji we orta barmaklaryny çekýär, bu bolsa täzeden başlamak üçin deňeşdirme aňsat bolar.
3. Wagtlaýyn berkitmek üçin Kirşner ştiftini radial tüberkülden burab goýuň.
Ýerini üýtgetmek tamamlanandan soň, suw bölüjisine golaý bolmaly, tirsek süňküni örtmeli we radial süňküň orta nokadyna golaý bolmaly palmar plastinkasy yzygiderli goýulýar. Eger bu şertler ýerine ýetirilmese, plastinka dogry ölçegde bolmasa ýa-da ýerleşdirilişi kanagatlandyryjy bolmasa, prosedura henizem kämil däl.
Köp kynçylyklar plastinkanyň ýerleşýän ýeri bilen berk baglanyşyklydyr. Eger plastinka radial tarapa gaty uzak ýerleşdirilen bolsa, bunion büküjisi bilen baglanyşykly kynçylyklaryň ýüze çykmagy mümkin; eger plastinka suw bölüji çyzyga gaty ýakyn ýerleşdirilen bolsa, barmagyň çuň büküjisi howp astynda bolup biler. Synmagyň el tarapyna gaýtadan ýerleşdirilmeginiň deformasiýasynyň üýtgemegi plastinkanyň el tarapyna çykmagyna we büküji tendon bilen gönüden-göni gatnaşykda bolmagyna, netijede tendonit ýa-da hatda ýyrtylmagyna sebäp bolup biler.
Osteoporotik näsaglarda plastinkany suw bölüji çyzyga mümkin boldugyça ýakyn ýerleşdirmek maslahat berilýär, ýöne onuň üstünden däl. Subkondral fiksasiýa tirsek süňküne iň ýakyn Kirşner iňňelerini ulanmak arkaly amala aşyrylyp bilner we Kirşner iňňeleriniň we berkidiji wintleriň ýan-ýana goýulmagy döwülmegiň gaýtadan süýşmeginiň öňüni almakda netijelidir.
Plastinka dogry ýerleşdirilenden soň, proksimal ujy bir wint bilen berkidilýär we plastinaň distal ujy Kirşner ştiftleri bilen iň ulnar deşigine wagtlaýyn berkidilýär. Synmagyň azalmagyny we içki fiksasiýanyň ýerleşýän ýerini kesgitlemek üçin operasiýa wagtyndaky flýuoroskopik ortopantomogrammalar, gapdal görnüşleri we bilekleriň 30° galdyrylan gapdal plyonkalary alyndy.
Eger plastinka kanagatlanarly ýagdaýda ýerleşdirilen bolsa, ýöne Kirşneriň iňňesi bogun içinde bolsa, bu el aýagynyň egilişiniň ýeterlik derejede dikeldilmezligine getirer, bu bolsa plastinkany "distal döwülme fiksasiýa tehnikasyny" ulanyp täzeden goýmak arkaly çözülip bilner (2-nji surat, b).
2-nji surat.
a, wagtlaýyn fiksasiýa üçin iki Kirşner iňňesi, metakarpal eğimiň we bogun ýüzleriniň şu nokada ýeterlik derejede dikeldilmändigine üns beriň;
b, Wagtlaýyn plastinkany berkitmek üçin bir Kirşner ştifti, distal radiusyň şu nokada berkidilendigini (distal döwülme blokuny berkitmek usuly) we plastinkanyň proksimal böleginiň elli sütün tarap çekilip, el aýagynyň egilme burçuny dikeltýändigini belläň.
C, Bogun ýüzleriniň artroskopik inçe sazlamasy, distal berkidiji wintleriň/ştiftleriň ýerleşdirilmegi we proksimal radiusyň soňky täzeden gurnalmagy we berkidilmegi.
Ýapylanda ýeterlik derejede täzeden dikeldilip bilinmeýän dorsal we tirsek süňkleriniň döwülmegi (tirsek/dorsal Die Punch) ýagdaýynda aşakdaky üç usul ulanylyp bilner.
Proksimal radius döwülýän ýerden öňe tarap öwrülýär we aý süňküniň döwülýän bloky PCR uzaltma usuly arkaly bil süňküne tarap iterilýär; döwülýän bloky açmak üçin 4-nji we 5-nji bölümlere dorsal tarapda kiçi bir kesik edilýär we ol plastinkanyň iň ulnar deşigine wint bilen berkidilýär. Artroskopik kömek bilen ýapyk perkutan ýa-da minimal inwaziw fiksasiýa ýerine ýetirildi.
Plastinanyň kanagatlanarly gaýtadan ýerleşdirilmeginden we dogry ýerleşdirilmeginden soň, proksimal ulnar ýadrosynyň ştifti dogry ýerleşdirilen bolsa we bogun boşlugynda wintler bolmasa, soňky fiksasiýa has ýönekeý bolýar we anatomik gaýtadan ýerleşdirilmegi amala aşyrylyp bilner (2-nji surat).
(iv) Wint saýlamagyň tejribesi.
Wintleriň uzynlygyny dorsal kortikal süňküň güýçli ezilmegi sebäpli takyk ölçemek kyn bolup biler. Gaty uzyn wintler tendonlaryň gyjyndyrylmagyna we dorsal döwülme blokunyň berkidilmegine goldaw bermek üçin gaty gysga bolup biler. Şu sebäpli awtorlar radial tuberozitede we ulnar deşiginiň köpüsinde dişli berkidiji çivileri we köp okly berkidiji çivileri ulanmagy, galan ýerlerde bolsa ýeňil sütünli berkidiji wintleri ulanmagy maslahat berýärler. Üýtgeşik kelle ulanmak, tendon dorsal taýdan dişli bolsa-da, onuň gyjyndyrylmagynyň öňüni alýar. Proksimal özara berkidiji plastinkany berkidmek üçin, berkidmek üçin iki özara berkidiji wint + bir umumy wint (ellips arkaly ýerleşdirilen) ulanylyp bilner.
Fransiýaly doktor Kiýohito distal radius döwülmeleri üçin minimal inwaziw palmar gulplaýjy plastinkalary ulanmak tejribesini hödürledi, bu ýerde olaryň hirurgiki kesimi 1 sm-e çenli kiçeldildi, bu bolsa ters täsir edýär. Bu usul, esasan, deňeşdirme boýunça durnukly distal radius döwülmeleri üçin görkezilýär we onuň hirurgiki görkezmeleri A2 we A3 görnüşleriniň AO fraksiýalarynyň bogundan daşary döwülmeleri we C1 we C2 görnüşleriniň bogun içi döwülmeleri üçindir, ýöne ol bogun içi süňk massasynyň çökmegi bilen birleşdirilen C1 we C2 döwülmeleri üçin amatly däl. Bu usul B görnüşindäki döwülmeler üçin hem amatly däl. Awtorlar şeýle hem bu usul bilen gowy kiçeldiş we fiksasiýa gazanyp bolmasa, däp bolan kesiş usulyna geçmegiň we minimal inwaziw kiçi kesige ýapyşmazlygyň zerurdygyny belleýärler.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 26-njy iýuny
