Işleýiş usuly
(I) Anesteziýa
Ýokarky aýaklar üçin brakial pleksusyň blokadasy, aşaky aýaklar üçin epidural blokada ýa-da subarahnoidal blokada ulanylýar, şeýle hem zerur bolanda umumy anesteziýa ýa-da ýerli anesteziýa hem ulanylyp bilner.
(II) Wezipe
Ýokarky agzalar: arkasy bilen ýatyrylan, dyrnak bükülýän, gol döşüň öňünde.
Aşakky aýaklar: arka tarapynda, kalça bükülmegi, abduksiýa, dyz bükülmegi we topuk bogny 90 gradus dorsal uzalma ýagdaýynda.
(III) Operasiýa yzygiderliligi
Daşarky fiksatoryň işleýşiniň aýratyn yzygiderligi täzeden sazlamagyň, dişli geçirijiniň we fiksasiýanyň gezekleşmesidir.
[Tertib]
Ýagny, ilki başda döwülme ýeri üýtgedilýär (aýlanma we üst-üst bolýan deformasiýalary düzedýär), soňra döwülme çyzygyndan uzakdaky iňňeler bilen deşilýär we ilki berkidilýär, soňra döwülme çyzygyna golaý iňňeler bilen has-da ýerleşdirilýär we deşilýär we ahyrsoňy döwülme kanagatlandyrylýança ýeri üýtgedilýär we soňra doly berkidilýär. Käbir aýratyn ýagdaýlarda döwülme göni iňňe bilen hem berkidilip bilner we ýagdaý mümkinçilik berende, döwülme ýeri üýtgedilip, sazlanyp we täzeden berkidilip bilner.
[Süňk döwülmeginiň azaldylmagy]
Süňk döwülmegini azaltmak, döwülmegi bejermegiň möhüm bölegidir. Süňk döwülmeginiň kanagatlanarly derejede azaldylmagy, döwülmegiň sagalmagynyň hiline gönüden-göni täsir edýär. Süňk döwülmegi anyk ýagdaýa görä ýapyk ýa-da gönüden-göni gözegçilik astynda geçirip bolýar. Şeýle hem, bedeniň ýüzüni bellikländen soň rentgen plýonkasyna görä sazlap bolýar. Anyk usullar aşakdaky ýaly.
1. Göni görüş astynda: Synkyň uçlary açyk bolan açyk synklar üçin, düýpli arassalanylandan soň, synk göni görüş astynda täzeden dikeldilip bilner. Eger ýapyk synk manipulýasiýa edilmese, 3~5 sm kiçi kesikden soň synky gönüden görüş astynda hem kiçeldip, deşip we berkidip bolýar.
2. Ýapyk reduksiýa usuly: ilki döwülmäni takmynan täzeden düzediň we soňra yzygiderlilige laýyklykda işleň, döwülme çyzygynyň golaýyndaky polat ştifti ulanyp bilersiňiz we döwülmäniň kanagatlandyrylyp, soňra berkidilýänçä has-da täzeden düzedilmegine kömek etmek üçin götermek we açmak usulyny ulanyp bilersiňiz. Bedeniň ýüzüne ýa-da süňk alamatlaryna esaslanyp, takmynan reduksiýa we fiksasiýadan soň, rentgen şöhlesine görä kiçi süýşme ýa-da burç üçin degişli sazlamalary girizmek hem mümkin. Döwülmäni azaltmak üçin talaplar, prinsip boýunça, anatomik reduksiýadyr, ýöne agyr döwülme döwülmedir, köplenç asyl anatomik görnüşini dikeltmek aňsat däl, bu wagtda döwülme döwülme blokunyň arasynda has gowy gatnaşyk bolmaly we güýç çyzygynyň talaplaryny gowy saklamaly.
[Bellemek]
Süňkleri daşarky berkitmegiň esasy operasiýa usuly iňňelemekdir we iňňelemek usulynyň gowy ýa-da erbetligi diňe bir döwülmäniň berkitmesiniň durnuklylygyna täsir etmän, eýsem goşmaça keselleriň ýokary ýa-da pes ýüze çykmagyna hem degişlidir. Şonuň üçin iňňäni sapak bilen geçirlende aşakdaky operasiýa tehnikalaryna berk eýerilmelidir.
1. Goşmaça zyýanlardan gaça duruň: Pirsing ýeriniň anatomiýasyny doly düşüniň we esasy gan damarlaryna we nerwlerine zeper ýetirmegiň öňüni alyň.
2. Aseptik operasiýa usuly berk berjaý edilýär, iňňe ýokançlanan zeper ýeten ýerden 2 ~ 3 sm daşarda bolmaly.
3. Gaty inwaziw däl usullar: ýarym iňňe we galyň diametrli doly iňňe geýilende, polat iňňäniň giriş we çykyş ýerlerini ýiti pyçak bilen kesip, 0,5 ~ 1 sm deri kesigini ediň; ýarym iňňe geýilende, myşsany aýyrmak üçin gemostatik forsepsleri ulanyň we soňra kanýulany goýuň we soňra deşikleri deşiň. Iňňäni deşende ýa-da gönüden-göni sapak geçirende ýokary tizlikli güýçli deşgi ulanmaň. Iňňäni sapak geçirenden soň, iňňäniň derisinde dartgynlylygyň bardygyny ýa-da ýokdugyny barlamak üçin bogunlary hereketlendirmeli we dartgynlylyk bolsa, derini kesip, tikmeli.
4. Iňňäniň ýerini we burçuny dogry saýlaň: iňňe myşsadan mümkin boldugyça az geçmeli däl ýa-da iňňe myşsa boşlugyna girizilmeli: iňňe bir tekizlikde girizilende, döwülme böleginde iňňeleriň arasyndaky aralyk 6 sm-den az bolmaly däl; iňňe birnäçe tekizlikde girizilende, döwülme böleginde iňňeleriň arasyndaky aralyk mümkin boldugyça uly bolmaly. Iňňeler bilen döwülme çyzygynyň ýa-da bogun ýüzüniň arasyndaky aralyk 2 sm-den az bolmaly däl. Köp tekizlikli iňňelerde iňňeleriň kesişme burçy doly iňňeler üçin 25°~80°, ýarym iňňeler we doly iňňeler üçin bolsa 60°~80° bolmaly.
5. Polat iňňäniň görnüşini we diametrini dogry saýlaň.
6. Iňňäniň deşigini spirtli doka we steril doka bilen tekiz örtüň.
Distal humeral iňňäniň ýokarky goluň damar nerw bognuna görä ýerleşýän ýeri (Suratda görkezilen sektor iňňäni sapak geçirmek üçin howpsuzlyk zolagydyr.)
[Ornatmak we berkitmek]
Köp ýagdaýlarda döwülmeleri azaltmak, sanjamak we berkitmek gezekli-gezek amala aşyrylýar we öňünden kesgitlenen polat sanjaklar deşilenden soň, berkitme zerur bolanda tamamlanýar. Durnukly döwülmeler basyş bilen berkidilýär (ýöne basyş güýji gaty uly bolmaly däl, ýogsam burç deformasiýa ýüze çykar), döwülen döwülmeler neýtral ýagdaýda berkidilýär we süňk kemçilikleri ünsüň sowulmagy ýagdaýynda berkidilýär.
Umumy fiksasiýa usuly aşakdaky meselelere üns bermelidir: 1.
1. Fiksasiýanyň durnuklylygyny barlaň: usul bogun, uzynlyk bilen çekmek ýa-da döwülme ujuny gapdaldan iteklemek arkaly hereketlendirmekden ybaratdyr; durnukly berkidilen döwülme ujunyň işjeňligi bolmaly däl ýa-da diňe az mukdarda elastik işjeňligi bolmaly. Eger durnuklylyk ýeterlik däl bolsa, umumy berkligi ýokarlandyrmak üçin degişli çäreler görülip bilner.
2. Süňküň daşky fiksatoryndan deri çenli aralyk: deriniň basylmagynyň öňüni almak we trawmany bejermegi ýeňilleşdirmek üçin ýokarky agza üçin 2~3 sm, aşaky agza üçin 3~5 sm. Şiş agyr ýa-da trawma uly bolanda, irki tapgyrda aralygy has uly edip goýup bolýar we şiş peselenden we trawma bejerilenden soň aralygy azaltdyryp bolýar.
3. Ýumşak dokumalaryň agyr şikesi bilen birlikde, şikeslenen agzany asma ýa-da ýokarda goýmak üçin käbir bölekleri goşup bolýar, bu bolsa agzanyň şişmegini ýeňilleşdirmek we basyş şikesiniň öňüni almak üçin gerek bolýar.
4. Süňk süňküniň daşky fiksatory bogunlaryň funksional maşklaryna täsir etmemeli, aşaky aýak ýük astynda ýöremek üçin aňsat bolmaly, ýokarky aýak bolsa gündelik işler we özüne ideg etmek üçin aňsat bolmaly.
5. Polat iňňäniň ujuny polat iňňäniň berkidiji gysgyjyna takmynan 1 sm açyp bolýar we iňňäniň aşa uzyn guýrugy kesilmelidir. Iňňäniň ujuny plastik gapakly möhür ýa-da lenta bilen daňyň, şonda deri deşilmez ýa-da deri kesilmez.
[Aýratyn ýagdaýlarda görülmeli çäreler]
Reanimasiýa wagtynda agyr şikesler ýa-da ölüm howply şikesler sebäpli köp sanly şikesleri bolan näsaglar üçin, şeýle hem meýdanda ilkinji kömek ýa-da tapgyrlaýyn şikesler ýaly adatdan daşary ýagdaýlarda, iňňäni ilki sapak bilen geçirip, berkidip bolýar, soňra degişli wagtda gaýtadan düzedip, sazlap we berkidip bolýar.
[Ümumi kynçylyklar]
1. Pinhole infeksiýasy; we
2. Deriniň basyş nekrozy; we
3. Neýrodamar şikesi
4. Süňk döwülmeginiň gijikdirilmegi ýa-da bitmezligi.
5. Döwülen iňňeler
6. Sanjagyň traktynyň döwülmegi
7. Bogunlaryň disfunksiýasy
(IV) Operasiýadan soňky bejergi
Operasiýadan soňky dogry bejergi bejerginiň netijeliligine gönüden-göni täsir edýär, ýogsam iňňe deşiginiň infeksiýasy we döwülmegiň birleşmezligi ýaly gaýraüzülmeler ýüze çykyp biler. Şonuň üçin ýeterlik üns berilmelidir.
[Umumy bejeriş]
Operasiýadan soň, şikeslenen agzany galdyrmaly, şikeslenen agzanyň gan aýlanyşygyny we şişmegini synlamaly; agzanyň ýerleşýän ýeri ýa-da şişmegi sebäpli süňküň daşky fiksatorynyň bölekleri tarapyndan deri gysylanda, ony wagtynda bejermeli. Boş wintleri wagtynda berkitmeli.
[Infeksiýalaryň öňüni almak we bejermek]
Süňküň daşarky fiksasiýasynyň özi üçin, pinhole infeksiýasynyň öňüni almak üçin antibiotikler zerur däl. Şeýle-de bolsa, döwülme we ýaranyň özi zerur bolanda antibiotikler bilen bejerilmelidir. Açyk döwülmeler üçin, hatda ýara doly arassalanylsa-da, antibiotikler 3-7 günläp ulanylmaly we ýokançlanan döwülmelere zerur bolanda has uzak wagtlap antibiotikler berilmeli.
[Siňňil deşikleriň idegi]
Daşarky süňk fiksasiýasyndan soň, igna deşiklerine yzygiderli ideg etmek üçin has köp iş gerek bolýar. Igna deşiklerine nädogry ideg etmek igna deşikleriniň infeksiýasyna sebäp bolar.
1. Adatça, sargy operasiýadan soňky 3-nji günde bir gezek çalşyrylýar we iňňe deşiginden suw akanda sargy her gün çalşyrylmaly.
2. 10 gün töweregi wagtdan soň, iňňe deşigiň derisi süýümli bolýar, şol bir wagtyň özünde derini arassa we gurak saklaýar, her 1-2 günde iňňe deşigiň derisine 75% spirt ýa-da ýod ftorid erginini damjalap bolýar.
3. Iňňe deşiginde deri dartgynlylygy dörände, dartgynlylygy azaltmak üçin dartgynly tarapy wagtynda kesilmelidir.
4. Süňküň daşky fiksatoryny sazlanda ýa-da konfigurasiýasyny üýtgedende aseptiki işleme üns beriň we iňňäniň töweregindäki derini we polat iňňäni yzygiderli dezinfeksiýa ediň.
5. Pinhol ideg wagtynda özara infeksiýanyň öňüni alyň.
6. Iňňe deşik infeksiýasy ýüze çykan badyna, wagtynda dogry hirurgiki bejergi geçirilmeli, şikeslenen agza dynç almak üçin galdyrylmaly we degişli antimikrobial serişdeler ulanylmaly.
[Funksional maşk]
Wagtynda we dogry funksional maşk etmek diňe bir bogun funksiýasynyň dikeldilmegine däl, eýsem gemodinamikanyň dikeldilmegine we döwülmeleriň sagalmagy prosesini höweslendirmek üçin stressiň stimullaşdyrylmagyna hem ýardam edýär. Umuman aýdanyňda, myşsalaryň daralmagy we bogun hereketleri operasiýadan soň 7 günüň dowamynda düşekde ýerine ýetirilip bilner. Ýokarky aýaklar elleri gysyp we tutup, bilek we tirsek bogunlarynyň özbaşdak hereketlerini ýerine ýetirip bilerler, şeýle hem aýlawly maşklary 1 hepde soň başlap bilerler; aşaky aýaklar 1 hepdeden soň ýa-da ýara sagalandan soň taýaklaryň kömegi bilen düşekden bölekleýin çykyp bilerler, soňra 3 hepde soň doly agram göterip, ýuwaş-ýuwaşdan ýöremäge başlap bilerler. Funksional maşklaryň wagty we usuly, esasan hem ýerli we umumy şertlere baglylykda, adamdan adama üýtgeýär. Maşk etmek prosesinde, eger çiş deşigi gyzyl, şişen, agyryly we beýleki çişme alamatlary ýaly görünse, işjeňligi bes etmeli, täsirlenen aýagy düşek dynçlygyna çykarmaly.
[Daşarky süňk fiksatoryny aýyrmak]
Daşarky fiksasiýa tirsi döwülmäniň sagalmagynyň kliniki ölçeglerine ýetende aýrylmalydyr. Daşarky süňk fiksasiýa tirsi aýrylanda, döwülmäniň sagalmagynyň güýji takyk kesgitlenmelidir we daşky süňk fiksasiýasyny süňküň sagalmagynyň güýjüni we daşarky süňk fiksasiýasynyň aýdyň kynçylyklaryny anyklamazdan, esasanam köne döwülme, döwülme döwülmesi we süňküň birleşmezligi ýaly ýagdaýlary bejerende wagtyndan öň aýrylmaly däldir.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 29-njy awgusty
