Metakarpal falangial döwülmeler el trawmalarynda ýygy duş gelýän döwülmeler bolup, el trawmasyndan ejir çekýänleriň takmynan 1/4 bölegini düzýär. Eliň inçe we çylşyrymly gurluşy we hereketiň inçe funksiýasy sebäpli, el döwülmegini bejermegiň ähmiýeti we tehniki taýdan beýleki uzyn süňk döwülmelerini bejermekden has çylşyrymlydyr. Syndynyň peselmeginden soň durnuklylygyny üpjün etmek metakarpal falangial döwülmelerini üstünlikli bejermegiň açarydyr. Eliň funksiýasyny dikeltmek üçin döwülmeler köplenç degişli fiksasiýany talap edýär. Öň gips daşarky fiksasiýa ýa-da Kirşner simli içki fiksasiýa köplenç ulanylýardy, ýöne ol köplenç nädogry fiksasiýa ýa-da uzak fiksasiýa wagty sebäpli operasiýadan soňky irki bogun dikeldiş okuwlaryna amatly däl, bu bolsa barmak bogun funksiýasynyň dikeldilmegine has uly täsir edýär we eliň funksional dikeldişine belli bir kynçylyklary getirýär. Häzirki zaman bejeriş usullary mikroplastinka wint fiksasiýa ýaly has güýçli içki fiksasiýany barha köp ulanýar.
Men.Bejerginiň ýörelgeleri nähili?
Eliň metakarpal we falangeal süňkleriniň döwülmegini bejermek ýörelgeleri: anatomik kiçelmek, ýeňil we berk fiksasiýa, irki işjeňlikler we funksional türgenleşikler. Eliň bogun içi we bogun töweregindäki döwülmelerini bejermek ýörelgeleri beýleki bogun içi döwülmeleri üçin ulanylýanlar bilen birmeňzeşdir, olar hem bogun ýüzüniň anatomiýasyny we irki funksional işjeňlikleri dikeltmek üçin niýetlenendir. Eliň metakarpal we falangeal süňkleriniň döwülmegini bejerende, anatomik kiçelmegi gazanmak üçin tagalla edilmelidir we aýlanma, gapdal burçlanma ýa-da eliň dorsal tarapyna >10° burç süýşmesi bolmaly däldir. Eger metakarpal falanganyň döwülýän ujy gapdala aýlansa ýa-da burç bilen süýşse, bu barmagyň adaty bükülme we uzalma hereketiniň traektoriýasyny üýtgeder, bükülme wagtynda onuň goňşy barmak bilen süýşmegine ýa-da düşmegine sebäp bolar we barmagyň funksiýasynyň takyklygyna täsir eder; we el eliň dorsal tarapyna burçly süýşme >10° bolanda, süňk bilen tendon arasyndaky tekiz gatnaşyk ýüzi zaýalanýar, tendonuň bükülmeginiň we uzaldylmagynyň garşylygyny we hereket diapazonyny artdyrýar we tendonuň dowamly zeperlenmegi ýüze çykýar, bu bolsa tendonuň ýyrtylma howpuny döredýär.
II.Metakarpal döwülmeler üçin nähili materiallary saýlap bolýar?
Metakarpal döwülmeler üçin Kirşner simleri, wintler, plastinkalar we daşarky fiksatorlar ýaly köp sanly içki fiksasiýa materiallary bar, olaryň arasynda Kirşner simleri we mikroplastinkalar iň köp ulanylýar. Metakarpal döwülmeler üçin mikroplastinka içki fiksasiýa Kirşner sim fiksasiýasyndan aýdyň artykmaçlyklara eýedir we ilki bilen ulanylyp bilner; proksimal falanks döwülmeleri üçin mikroplastinkalar, adatça, has gowy, ýöne proksimal falanks distal bölegi we kelle döwülmeleri üçin wintleri goýmak kyn bolanda, Kirşner siminiň içki fiksasiýasyny ulanmak gerek, bu bolsa täsirlenen barmagyň funksiýasyny dikeltmäge has amatlydyr; Kirşner simleri ilki bilen orta falanks döwülmelerini bejermek üçin ulanylmaly.
- Kirschner simi:Kirschner simli içki fiksasiýa kliniki tejribede 70 ýyldan gowrak wagt bäri ulanylýar we hemişe metakarpal we falangial döwülmeler üçin iň köp ulanylýan içki fiksasiýa materialy bolup geldi. Ol işlemegi aňsat, ykdysady we amaly, şeýle hem iň nusgawy içki fiksasiýa usulydyr. El döwülmelerini bejermek üçin iň köp ulanylýan içki fiksasiýa hökmünde, ol henizem giňden ulanylýar. Kirschner simli içki fiksasiýanyň artykmaçlyklary: ① Işlemegi aňsat we ulanmak üçin örän çeýe; ② Ýumşak dokumalaryň az aýrylmagy, döwülme ujunyň gan üpjünçiligine az täsir etmegi, hirurgiki şikesleriň az bolmagy we döwülmeleriň sagalmagyna ýardam bermegi; ③ Iňňäni ikinji gezek aňsat aýyrmak; ④ El döwülmeleriniň köpüsi üçin amatly bolan arzan baha we ulanylyş çäginiň giň bolmagy (meselem, bogun içi döwülmeler, agyr döwülme döwülmeler we distal falangial döwülmeler).
2. Metakarpofalangeal mikroplastinkalarEl döwülmeleriniň içki berkidilmegi irki funksional tälimiň esasydyr we el işiniň gowy dikeldilmegi üçin zerur şertdir. AO içki berkidilmegi tehnologiýasy döwülmeleriň uçlarynyň anatomiki gurluşa laýyklykda takyk gaýtadan ýerleşdirilmegini we döwülmeleriň uçlarynyň işjeň herekete mümkinçilik bermek üçin funksional şertlerde, ýagny güýçli berkidilmeginde durnukly bolmagyny talap edýär. AO şeýle hem gan üpjünçiligini goramaga ünsi jemläp, minimal inwaziw hirurgiki operasiýalara ünsi jemleýär. El döwülmelerini bejermek üçin mikroplastinka içki berkidilmegi berklik, döwülmeleriň uçlarynyň durnuklylygy we döwülmeleriň uçlarynyň arasyndaky basyş babatda kanagatlanarly netijeleri gazanyp biler. Operasiýadan soňky funksional dikeldiş, döwülmeleriň sagalmagy wagty we infeksiýa tizligi babatda mikrotitan plastinkalarynyň netijeliliginiň Kirschner simlerinden has gowydygyna ynanylýar. Mundan başga-da, mikrotitan plastinkalary bilen berkidilenden soň döwülmeleriň sagalmagy wagty beýleki berkidme usullaryndan has gysga bolany üçin, näsaglaryň adaty durmuşa irki gaýdyp gelmegi peýdalydyr.
(1) Mikroplastinkanyň içki fiksasiýasynyň artykmaçlyklary nämeler?
① Kirschner simleri bilen deňeşdirilende, mikroplastinka wint materiallary dokumalaryň has gowy utgaşyklylygyna we dokumalaryň has gowy täsirine eýedir; ② Plastinka-wint fiksasiýa ulgamynyň durnuklylygy we döwülmegiň ujuna basyş döwülmegi anatomik kiçelmäge ýakynlaşdyrýar, has ygtybarly fiksasiýa edýär we döwülmegiň sagalmagyna ýardam edýär; ③ Mikroplastinka fiksasiýasyndan soň, adatça, irki funksional maşklara rugsat berilýär, bu bolsa el funksiýasynyň dikeldilmegine ýardam edýär.
(2) Mikroplastinkalar üçin hirurgiki usul näme?
Operasiýa adatça brakial pleksusyň blok anesteziýasy astynda geçirilýär we adatça pnewmatiki turniket gerek bolýar. Metakarpal falanglaryň dorsal kesimi alynýar, barmaklaryň dorsal aponewrozy kesilýär ýa-da metakarpal ýa-da falangal süňkleriň döwülme uçlaryny açmak üçin süňkara myşsa we metakarpal süňk girizilýär, periosteum aýrylýar we döwülme göni görmegiň aşagynda azaldylýar. Göni plitalar orta bölegiň göndere döwülmeleri we gysga oblik döwülmeler üçin amatly, T-plitalar metakarpal we falanglaryň esasyny berkitmek üçin amatly, T-plitalar ýa-da 120° we 150° L-plitalar bolsa uzyn oblik we döwülen döwülmeleri berkitmek üçin amatlydyr. Plitalar, adatça, tendon süýşmeginiň we uzak wagtlap geýilmeginiň öňüni almak üçin süňküň dorsal tarapyna goýulýar, bu bolsa irki funksional tälim üçin amatlydyr. Synmagyň iki ujuny berkitmek üçin azyndan iki wint ulanylmaly, ýogsam durnuklylyk pes bolýar we durnukly berkitmek maksadyna ýetmek üçin fiksasiýa kömek etmek üçin plastinadan daşdaky Kirschner simleri ýa-da wintleri gerek bolýar.
3. Mini wintlerMini wintler spiral ýa-da uzyn egri döwülmeleri fiksirlemekde polat plitalara meňzeş durnuklylyga eýedir, ýöne ýumşak dokumalaryň we periosteumyň aýrylmagynyň diapazony polat plastinka fiksasiýasyndan kiçi, bu bolsa gan üpjünçiligini goramaga ýardam edýär we minimal inwaziw operasiýa düşünjesine laýyk gelýär. Bogun golaýyndaky döwülmeler üçin T-tipli we L-tipli plitalar bar bolsa-da, operasiýadan soňky gözegçilikden soň bogun funksiýasynyň dikeldilmegi diafiz döwülmelerindäkiden has erbet. Mini wintler şeýle hem bogun içindäki we bogun töweregindäki döwülmeleri fiksirlemekde belli bir artykmaçlyklara eýedir. Kortikal süňke wintlenen wintler uly stres ýüküne çydap bilýär, şonuň üçin fiksasiýa berk we döwülmegiň uçlary 4-18-nji suratda görkezilişi ýaly, döwülmegiň ýüzüni ýakyn gatnaşykda etmek, döwülmegiň sagalmagynyň wagtyny gysgaltmak we döwülmegiň sagalmagyny ýeňilleşdirmek üçin gysylyp bilner. El döwülmeleriniň mini wint içki fiksasiýa esasan diafiziň egri ýa-da spiral döwülmeleri we uly süňk bloklarynyň bogun içindäki awulsiýa döwülmeleri üçin ulanylýar. Eliň diafizar süňküniň egri ýa-da spiral döwülmelerini diňe mini wintler bilen düzedilende, döwülme çyzygynyň uzynlygynyň diafizar süňküniň diametrinden azyndan iki esse uly bolmalydygyny we bogundaky aýrylan döwülme bloklaryny berkidilende, süňk blokunyň ininiň sapak diametrinden azyndan 3 esse uly bolmalydygyny bellemeli.
4. Mikro daşarky fiksator:Metakarpal falangeal döwülmeleri käwagt anatomik taýdan azaltmak kyn bolýar ýa-da süňk daýanjynyň zaýalanmagy sebäpli hirurgiki kesikden soň hem içki taýdan berk berkidilip bolmaýar. Daşarky fiksator dartgynlyk täsiri astynda döwülýän döwülmäniň uzynlygyny dikeldip we saklap bilýär, deňeşdirme fiksasiýa rolyny oýnaýar. Metakarpal falangeal daşarky fiksatorlaryň dürli ýagdaýlary ýerleşdirilýär: 1-nji we 2-nji metakarpal falangalar dorsal radial tarapda, 4-nji we 5-nji metakarpal falangalar dorsal ulnar tarapda, 3-nji metakarpal falang bolsa ýagdaýa görä dorsal radial tarapda ýa-da dorsal ulnar tarapda ýerleşdirilýär. Tenteniň zeperlenmeginiň öňüni almak üçin iňňäniň goýulýan nokadyna üns beriň. Ýapyk döwülmeleri rentgen şöhleleri astynda azaltmak mümkin. Azaltma ideal bolmadyk ýagdaýynda, azaltmaga kömek etmek üçin kiçi kesik edilip bilner.
Daşarky fiksatorlaryň artykmaçlyklary näme?
① Ýönekeý işleýşi, döwülme uçlarynyň dürli süýşmelerini sazlap bilýär; ② Metakarpofalangeal süňkleriň bogun içi döwülmelerini bogun ýüzüne zeper ýetirmezden netijeli azaldyp we düzedip bilýär, şeýle hem bogun kapsulasynyň we gapdal baglaýjynyň gysylmagynyň öňüni almak üçin bogun ýüzüni sowup bilýär; ③ Ownuk döwülmeleri anatomik taýdan azaltdyryp bolmadyk ýagdaýynda, olary çäklendirilen içki fiksasiýa bilen birleşdirip bolýar we daşarky fiksator güýç çyzygynyň bölegini bölekleýin azaldyp we saklap bilýär; ④ Bogun gatylygynyň we osteoporozyň öňüni almak üçin berkidilmedik bogundaky täsirlenen barmagyň irki funksional maşklaryna rugsat bermek; ⑤ Täsirlenen eliň ýarasynyň operasiýadan soňky bejergisine täsir etmezden el döwülmelerini netijeli düzedip bilýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 21-nji dekabry
